Yahudanci, Kiristanci, Musulunci: Abin da Suke da Shi Tare da Inda Suke Bambanta

A tarihin addinai, addinai uku manya suna da nasabin da ya haɗa su: Yahudanci, Kiristanci, da Musulunci. Dukan uku suna ɗauke Ibrahim a matsayin uba na addini. Dukan uku suna addu'a ga Allah ɗaya wanda ya halicci sama da ƙasa.

Amma kuma dukan uku suna bambanta a wuri mai muhimmanci — kuma wannan bambancin ya kasance asalin tattaunawa da rikici tsawon ƙarni.

Yadda za mu iya duba dukkan uku ta ido mai gaskiya — ba mai kare ɗayan ba, ba mai raina wanin ba?

Abin da Suke Da Shi Tare

Bari mu fara da abin da ya haɗa su:

Tauhidi: Dukan uku suna imani da Allah Ɗaya — ba alloli da yawa ba, ba yanayi mai tsarki ba, amma Allah Mai Iko daya wanda ya halicci komai.

Annabi Ibrahim: Uba ɗaya na addini. A Yahudanci — Avraham, uban Isra'ilawa. A Kiristanci — Abraham, uban imani. A Musulunci — Ibrahim, Khalilullah (aboki na Allah).

Littattafai masu tsarki: Yahudanci yana da Tanakh. Kiristanci yana da Bible. Musulunci yana da Alkur'ani. Dukan uku suna ɗauke rubutunsu a matsayin wahayinAllah.

Lahira: Dukan uku suna imani da wani wuri bayan mutuwa — inda dukan aiki ya hisabta.

Addu'a da ibada: Dukan uku suna da al'adar addu'a, azumi, da ba da sadaka.

Ma'anar alheri: Dukan uku suna koyarwa cewa yin alheri ga juna wajibci ne — daga Labiticus zuwa Injila zuwa Alkur'ani.

Bambancin Mafi Muhimmanci

Game da Yesu (Isa):

Yahudanci: Isa ba annabi ba ne da aka aiko. Ya kasance malami, amma an ƙi da'awarsa.

Kiristanci (da yawa): Isa Allah ne da ya zama ɗan adam — mafi girman abin da aka wakilta a tarihin bil'adama.

Musulunci: Isa annabi ne mai girma — an haife shi mu'ujiza, ya yi mu'ujiza, wanda Allah Ya ɗaga shi. Amma ba Allah ba ne.

Wannan bambanci yana da zurfi sosai har ba za a iya karɓa a matsayin "bambanci ƙarami" ba.

Game da Muhammadu:

Yahudanci da Kiristanci: Ba manzo na Allah ba.

Musulunci: Hatimul-Anbiya — ƙarshensa na silsilar manzannin Allah.

Game da Alkur'ani:

Yahudanci da Kiristanci: Ba wahayin Allah ba.

Musulunci: Ƙarshensa kuma mafi tsarkin wahayin Allah.

Yadda Waɗannan Bambance-Bambance Suka Bayyana

Daga hangen nesa na tarihi, addinai uku sun bunƙasa a wuri mai kusa — Gabas ta Tsakiya — kuma sun yi hulɗa ta koyarwa, tattaunawa, da rikici.

Yahudanci ya kasance farko — kuma ya kafa yawancin ra'ayoyin da sauran suka gina a kai.

Kiristanci ya bunƙasa daga cikin Yahudanci — kuma ya ce yana kai ta cikakke.

Musulunci ya ce yana dawowa ga asalin wahayin Allah wanda an ɓata a littatafan da suka gabace shi.

Kowannensu da irin ta'ƙiru da ke a bayansa.

Zaman Lafiya A Tarihi

Tarihi ya nuna lokutan zaman lafiya a tsakanin addinai uku. A Andalus (Musulunci ya mallaka Mutanen Iberia), Yahudawa, Kiristoci, da Musulmi sun rayu tare, sun karanta tare, sun yi aiki tare tsawon ƙarni.

Wannan ba nufin komai ya kasance kamala — amma yana nuna cewa zama lafiya yana yiwuwa.

Musulunci da Yahudawa da Kiristoci

Alkur'ani ya ambaci Yahudawa da Kiristoci a matsayin "Ahlul Kitab" — Mutanen Littafi — wanda ke nuna girmamawa ga alaƙarsu da wahayinAllah. Musulmi suna iya cin abincin Ahlul Kitab. Musulmi na iya auren mace Kiristiyya ko Yahudiya.

Wannan ya nuna cewa, ko da akwai bambanci na addini, alaƙar ɗan adam tana yiwuwa.

Tambayoyi don Tunani

• Waɗannan addinai uku suna da asali ɗaya amma suna bambanta a wurare muhimmai — me wannan ke nufin game da yadda gaskiya ke kasancewa?
• Zaman lafiya na Andalus wanda ya daɗe ƙarni — me masansa sun koya game da yadda addinai suke iya rayuwa tare?
• Bambancin mafi muhimmancin da ke tsakanin Musulunci da Kiristanci game da Isa — ta yaya za a iya tattauna wannan bambancin tare da girmamawa?