Annabi Ibrahim da Neman Gaskiya — Tafiyar Hankali

Ka yi tunanin saurayi wanda ya girma a gida inda mahaifansa ke yin aiki da sana'ar yin gumaka. Kowane mutum a kewayen sa yana bautar gumaka. Babu wanda ya tambayi tambaya.

Amma wannan saurayi — Ibrahim — ya yanke shawarar tambaya.

Hanyar Dubawa

Kur'ani ya ba mu wani hoton musamman na tafiyar Ibrahim ta ruhaniya. Ba wai labarin "nan ne gaskiya, yi imani" ba. A'a, shi misali ne na hankali mai aiki.

Da dare, Ibrahim ya duba taurari. "Wannan shi ne Ubangijina!" in ji shi. Amma da alfijir ya ɓace.

Ya ga wata. "Wannan shi ne Ubangijina!" Amma wata ma ya ɓace.

Da safiya, rana ta fito da girma da haske. "Wannan shi ne Ubangijina — mafi girma daga duka!" Amma da maraice ya faɗa ƙasa.

Sai Ibrahim ya ce: "Ya mutanena, ni yana ƙyamar abin da kuke shirka da shi. Ni mai duba yake ne ga Wanda ya halicci sammai da ƙasa." (Kur'ani 6:76-79)

Hankali Mai Neman Hujja

Abin ban sha'awa game da wannan labarin shine tsarin tunani na Ibrahim.

Ba ya karɓar al'ada kawai. Ba ya raina tambaya. Ya yi amfani da hankali wanda Allah ya ba shi — ya duba, ya nazarta, ya ƙi yarda da abin da bai dace ba.

Wannan tsari — dubawa, tambaya, ƙin ƙarya, nema ga hujja mafi ƙarfi — shine ainihin tsarin kimiyya. Ibrahim ya yi haka da ɗan uwansa na tunani ba tare da kayan kimiyya na zamani ba.

Ƙarfin Ƙi Yarda da Gado

Wataƙila mafi ƙarfin abu a cikin labarin Ibrahim shine ƙarfin zuciyarsa na ƙi yarda da abin da ya gada.

Mahaifansa ya ƙaunace shi. Danginsa sun kasance masu al'ada. Garin nasa yana bautar gumaka tun zamanin kakannin kakanni.

Amma Ibrahim ya ce: "Ubangijina, sun saukar da ni da yawa daga mutane." (Kur'ani 14:36) Shi ya zaɓi gaskiya akan jin daɗin zamantakewa.

Wa a cikinmu — a yau — zai iya yin wannan? Neman gaskiya har zuwa matakin da ke nufin yin bambanci da mutanen da kake ƙauna?

Tattaunawa da Mahaifansa

Kur'ani ya ba mu misali mai ban mamaki na tattaunawar Ibrahim da mahaifansa.

Ibrahim bai yi wa mahaifansa ƙiyayya ba. Bai yi masa girman kai ba. Ya yi magana da ƙauna da tausayi: "Ya baba, me yasa kake bautar abin da ba ya ji ba ya gani..." (Kur'ani 19:42)

Wannan ya nuna wani abu muhimmi: gaskiya ba ta buƙatar ƙiyayya. Yana yiwuwa a ƙaunaci mutum kuma a yi musu adawa da imanin da ka yi imani cewa ƙarya ne.

Gwajin Ƙarfin Zuciya

Bayan Ibrahim ya same Allah, gwaji ya zo. Daga gaba-gaban maɗauki ta wuta, zuwa umurnin ya bar matarsa Hajara a hamada, zuwa gwajin mafi tsanani — yanka ɗansa Isma'il.

Masana addinai da yawa sun yi nazari kan wannan labarin. Me ya nuna wannan gwaji? Cewa imani na gaske yana nufin amana ta gaba ɗaya — cewa za ka bar komai a hannun Allah.

Amma akwai wani abu mai zurfi: Allah ya dakatar da Ibrahim kafin ya yi aiki. Gwajin ba shi ne ƙarshe ba — amsa ta ciki ce.

Ibrahim a Kur'ani — Jagoran Dukan Mutane

Abin da ke sa Ibrahim ya bambanta a Kur'ani shine cewa Kur'ani ya kira shi "Ibrahim Uban Musulunci" — amma kuma "Imam ga mutane."

Yahudawa, Kiristoci, da Musulmai duka suna da'awar za su danganta da Ibrahim. Wannan ya nuna wani abu: akwai wani abu na duniya-duniya game da tafiyar Ibrahim.

Neman gaskiya ta hanyar hankali. Ƙi yarda da al'ada kawai. Bin gaskiya ko da yake yana da tsada. Ƙaunar Allah a gaban komai.

Waɗannan ba ƙimomi na addini ɗaya ba — su ƙimomi ne na ɗan adam.

Labarin Ibrahim a Zamani

A yau, da yawa daga cikinmu muna rayuwa irin haka Ibrahim ya tarar da kansa: cikin al'adar da ke ba da amsa kafin tambaya. Kafofin sada zumunta, kasuwancin ra'ayi na siyasa, al'adu masu ƙarfi — duka suna ba da "gaskiya" kafin ka nema.

Labarin Ibrahim yana ƙarfafa irin wannan tambaya: "Shin na tambayi abin da nake yi imani da shi? Ko na gado kawai?"

Wannan tambaya — da ƙarfin zuciya ta bin ita duk inda za ta kai — ita ce gadon Ibrahim na gaske.

Wataƙila wannan shi ne dalilin da ya sa Kur'ani ya kira shi "Hanif" — mai lanƙwasawa ga gaskiya kawai, ba ga al'ada ba, ba ga jin daɗi ba, ba ga matsayi na zamantakewa ba.

Hankali mai gaskiya yana bin inda hujja ke kai.