Tatizo la Uovu — Kwa Nini Allah Anaruhusu Maumivu?

Hii ni moja ya maswali magumu zaidi ambayo mtu anaweza kuuliza kuhusu dini. Si swali la uchochezi — ni swali la kweli linaloletwa na mtu anayeangalia ulimwengu kwa uwazi.

Hoja inasema hivi: Kama Allah yu mwema kabisa, na mwenye nguvu zote, na mjuzi wa kila kitu — basi angeweza kuzuia maumivu yote. Lakini maumivu yanawepo. Kwa hivyo, labda Allah si mwema, au si mwenye nguvu zote, au hana ujuzi wa kila kitu — au labda hayupo kabisa.

Aina Mbili za Uovu

Wafalsafa wanaogawanya tatizo hili katika sehemu mbili:

Uovu wa kimaadili — maumivu yanayosababishwa na binadamu: vita, ukatili, dhuluma, wizi. Hapa, jibu linalotumainiwa mara nyingi linahusisha "uhuru wa binadamu" — ikiwa Allah alimpa binadamu uhuru wa kweli, ina maana binadamu ana uwezo wa kuchagua mabaya pia.

Uovu wa asili — maumivu yanayotokana na asili: matetemeko ya ardhi, magonjwa, majanga ya hali ya hewa. Hapa jibu si rahisi sana.

Hoja ya Uhuru wa Binadamu

Kwa uovu wa kimaadili, hoja ya uhuru ina nguvu fulani. Kama Allah angeingilia kila wakati mtu angeenda kukosa — kukizuia jeuri, kuzuia vita, kuzuia maumivu yote ya kibinadamu — hii ingeondoa uhuru wa binadamu kabisa.

Binadamu ambaye hawezi kuchagua mabaya pia hawezi kuchagua mema kwa ukweli. Wema wa kulazimishwa si wema — ni utiifu wa kimkono.

Lakini hoja hii ina mipaka yake pia: je, Allah angelazimu kukomesha maumivu makubwa zaidi — mauaji ya kimbari, maumivu ya watoto wasio na hatia — hata kwa gharama ya uhuru fulani?

Mipaka ya Maarifa Yetu

Moja ya majibu ya kina zaidi ya Kiislamu yanajikita katika unyenyekevu wa kiakili: tunaona sehemu ndogo sana ya picha kubwa.

Quran inasimulia hadithi ya Musa na Khidr — ambapo Musa, nabii mkuu, alishindwa kuelewa vitendo vya Khidr ambavyo vilionekana mbaya lakini vilikuwa na sababu za kina. Picha kubwa ilikuwepo — Musa hakuiona.

Hoja hii inasema: kama Musa — nabii aliyezungumza na Allah moja kwa moja — alishindwa kuona picha nzima, binadamu wa kawaida anapaswa kuwa na unyenyekevu zaidi kuhusu uwezo wake wa kuhukumu mpango wote wa uumbaji.

Maumivu na Ukuaji

Quran mara nyingi inaelezea maumivu kama sehemu ya ukuaji wa kiroho, si adhabu tu. "Je, watu wanadhani watasemwa 'Tumemwamini' na hawatajaribiwa?" Mtihani si ishara ya uadui wa Allah — ni ishara ya mazingira yanayoruhusu ukuaji wa kweli.

Dhahabu inajaribiwa kwa moto. Nguvu ya binadamu inakua katika ugumu. Hekima inakuja kupitia maumivu yaliyoshughulikiwa vizuri. Hii si kutoshea maumivu — ni kutambua kwamba yanaweza kuwa na maana hata pale yasipoelezeka.

Kile Hoja Haifanyi

Ni muhimu kuwa wazi: tatizo la uovu ni changamoto ya kweli ya kiakili ambayo haijapigwa vita kamili kwa maelezo yoyote. Kila jibu lina mipaka yake.

Hata hivyo, tatizo hili halifai kuhukumiwa kwa "kama Allah yupo, maumivu hayangekuwepo." Maswali ya kina zaidi yanabaki: Je, ulimwengu bila uhuru wa binadamu ungekuwa bora? Je, ukuaji wa kiroho unaowezekana bila ugumu wowote ni ukuaji wa kweli? Je, haki ya mwisho — ambayo Uislamu unaiambia itakuja — inabadilisha picha?

Kuishi na haya maswali kwa unyenyekevu, si kujibu kwa haraka — ni alama ya akili ya kweli.