Sura Al-Ikhlas: Jibu Fupi Zaidi kwa Swali Kubwa Zaidi

Katika historia ya wanadamu, watu wamejaribu kujibu swali moja kwa miaka maelfu: Mungu ni nani? Wanafalsafa wameandika vitabu vikubwa, wataalamu wa teolojia wamejadiliana kwa karne, wasomi wametoa maelezo marefu.

Lakini Sura Al-Ikhlas inasema: Jibu liko katika aya nne.

Aya Nne, Ulimwengu Mbili

"Sema: Yeye ni Mwenyezi Mungu, Mmoja. Mwenyezi Mungu As-Samad. Hazai wala hakuzaliwa. Wala hana mfano wake."

Hizo ndizo aya zote. Nne tu. Lakini kila aya inaangamiza dhana potofu moja kuhusu Mungu.

Aya ya kwanza: "Yeye ni Mwenyezi Mungu, Mmoja." Hii inaangamiza ushirikina — imani ya miungu mingi. Si wawili. Si watatu. Mmoja.

Aya ya pili: "Mwenyezi Mungu As-Samad." Neno hili — As-Samad — ni miongoni mwa maneno mazito zaidi katika Quran. Maana yake: Kamili ambaye viumbe vyote vinamtegemea, naye Hategemei mtu yeyote. Anashikilia kila kilichopo, lakini hakuna kinachomshikilia.

Aya ya tatu: "Hazai wala hakuzaliwa." Hii inaangamiza mawazo ya kwamba Mungu alipata watoto kama wanavyopata binadamu, au kwamba Mungu mwenyewe alitokea kutoka kwa mtu mwingine. Kuzaa kunamaanisha mipaka na upungufu — na Mungu hana mipaka.

Aya ya nne: "Wala hana mfano wake." Hii inaangamiza kila nadharia ya "kuunganika" au "kuwa mmoja" na Mungu — kama falsafa fulani zisemazo mtu anaweza kuwa Mungu au Mungu anaweza "kuingia" ndani ya uumbaji.

Kwa Nini "Sema"?

Sura inaanza na jibu: "Sema." Si "Uislamu unasema" wala "wasomi wamethibitisha." Wewe mwenyewe — Sema.

Hii ni njia ya kipekee ya Quran. Haiweki wasomaji kuwa wapokezi wa ujumbe tu — inawafanya wawe watangazaji wake. Unaposema "Yeye ni Mwenyezi Mungu, Mmoja" — si unasoma maandishi tu. Unatangaza imani.

Tofauti hii ina uzito. Imani si kitu ulichobeba nje — ina uhai unapotangazwa, inafanya kazi inapotumiwaamaliyaweza.

As-Samad: Neno Lililotumika Mara Mbili tu

Katika Quran yote, neno "As-Samad" limetumika mara mbili tu — zote katika sura hii. Hilo liliwafanya wasomi walipe umakini zaidi.

Katika Kiarabu cha kale, "samad" pia inamaanisha jiwe imara — ambalo mtu anategemea, ambalo haliporomoki. Mfalme anayetegemewa, ambaye kila mtu anamwendea wakati wa msiba, ambaye hasogei jua wala hasingii usiku.

Kama ukifikiria kwa makini: Kuna nani unayemtegemea katika maisha yako? Wazazi wako walikuwepo — lakini wamezeeka. Marafiki wako walikuwepo — lakini wanabadilika. Utajiri wako ulikuwepo — lakini una mipaka. Afya yako ilikuwepo — lakini ina mipaka.

As-Samad inasema: Kuna Mmoja ambaye hana mipaka katika kupokea utegemezi huo.

Tawhidi: Si "Miungu Mmoja" tu

Wengine wanaona tawhidi kama mtu anayesema "nina mahali pamoja pa kuomba." Lakini tawhidi ni kina zaidi.

Tawhidi inamaanisha Mungu ni Mmoja katika uumbaji — hakuna aliyeumba kwa nguvu ya kujitegemea. Mmoja katika nguvu — hakuna kinachoweza kutokea bila idhini Yake. Mmoja katika ibada — hakuna anayestahili kuabudiwa isipokuwa Yeye.

Umoja huu una matokeo katika maisha: Ikiwa Mungu ni Mmoja katika nguvu, basi hakuna adui, hakuna ndugu, hakuna mwenzako wa kazi anayeweza kukudhuru bila idhini ya Mungu. Imani hii inabadilisha jinsi mtu anavyoona hofu.

Na ikiwa Mungu ni Mmoja katika ibada — basi kila kitu tunachokiabudu zaidi ya Mungu — tamaa ya mali, tamaa ya sifa, tamaa ya nguvu — vinakuwa "miungu ya uongo" visivyostahili nafasi hiyo.

Sawa na Theluthi ya Quran

Hadithi inasema kila asomaye Sura Al-Ikhlas amesoma sawa na theluthi moja ya Quran.

Wasomi wamejadiliana: Jinsi gani aya nne zinaweza kuwa sawa na theluthi?

Jibu linalotolewa mara nyingi: Quran ina mada kuu tatu. Moja ni kumjua Mungu — ni nani na ana sifa gani. Mbili ni wajibu wa binadamu. Tatu ni hadithi za historia na mawaidha.

Sura Al-Ikhlas inafikia kilele cha mada ya kwanza. Inaeleza Mungu si kwa nambari tu ("Mmoja") bali kwa sifa ("Samad"), kwa tofauti ("Hazai"), na kwa upekee ("Hana mfano wake"). Kila upande wa kumjua Mungu unaonekana katika sura hii.

Maswali ya Kutafakari

• Ukiwa hujawahi kusikia Sura Al-Ikhlas kabla — baada ya kusoma tafsiri — ni neno au aya ipi iliyogusa zaidi akili yako?
• "Kumtegemea Mungu" katika maisha ya kila siku — si katika dua tu, bali katika maamuzi ya kila siku — maana yake ni nini kwako?
• Ikiwa Mungu ni Mmoja — kwa nini binadamu ana ugumu wa kuamini hilo?