El-Fettah: Kapılar Açılır, Çözümler Belirir

Arapça "feth" sözcüğü, kapalı bir şeyi açmak demektir. Bir kapıyı açmak, bir çözüm bulmak, sıkışmış bir durumu kırmak — hepsi aynı köke dayanır. El-Fettah ise bu eylemin sonsuz ve mutlak öznesidir: Her türlü kapıyı açan, her kilitli durumda bir çıkış yolu yaratan.

Kilitli Kapılar

İnsan hayatı zaman zaman her yönden kapalı hissettiren dönemler içerir. İş kapıları kapanmış, ilişkiler tıkırlamış, sağlık sorunu çözümsüz, gelecek karanlık görünüyor. Bu anlarda zihin, mevcut seçenekleri tekrar tekrar tarayıp hepsinin tıkandığını görür. Bir tür zihinsel çıkmaz.

Psikoloji bu durumu "çözümsüzlük tüneli" olarak tanımlar. İnsanın dikkat alanı daralır; yalnızca sorun görülür, çözüm alanı körelir. Bu durum hem gerçek hem de yanıltıcıdır: Gerçektir çünkü o anda gerçekten yol görünmüyordur. Yanıltıcıdır çünkü görülmeyen yolların yok olduğu anlamına gelmez.

El-Fettah ismi tam burada devreye giren bir perspektif sunar: Şu an görünmeyen bir kapı, var olmayan bir kapı değildir.

Açılma Biçimleri

Kapıların açılması her zaman beklenilen şekilde gerçekleşmez.

Bazen bir kapı kapanır, başkası açılır. Hayatın en dönüştürücü geçişleri çoğunlukla bu şekilde olur: Bir iş kaybı, beklenmedik bir yeni yönelim açar. Bir ilişkinin bitmesi, kişinin kendisiyle derin bir yüzleşmesini sağlar. Bir hastalık, hayatın önceliklerini yeniden düzenler.

Bazen kapı içeriden değil, dışarıdan açılır. Çabalar sonuçsuz kalmıştır; sonra hiç beklenmedik bir anda, hiç hesaplanmayan bir yönden bir çözüm belirir.

Bazen de kapı içten açılır: Bakış açısı değişir, problem aynı ama anlama biçimi farklılaşır ve sorun çözülmüş gibi değil; aşılmış gibi hissedilebilir.

Bu üç açılma biçiminin hepsinde El-Fettah'ın izini görmek mümkündür.

Fetih ve Açılım: Kelimeler Arasındaki Bağ

Türkçe'de "fetih" kelimesi büyük ölçüde askeri bir anlama büründü. Oysa kökeninde basit ve derin bir şey vardır: Kapalı olanı açmak.

Kuran'ın "Fetih Suresi," bir savaş zaferini değil; bir dönüm noktasını, bir çözülmenin başlangıcını anlatır. Birçok müfessire göre bu surenin anlatmak istediği, uzun süren bir gerilimin kapılarının açılması ve yeni bir dönemin başlamasıdır.

Bu anlam zenginliği El-Fettah ismiyle örtüşür: Kapılar yalnızca şehirlerin surlarında değil, zihinlerde, kalplerde, ilişkilerde ve rızık yollarında da açılabilir.

Umudun Felsefesi

Filozof Gabriel Marcel, umudu sıradan iyimserlikten ayırmıştır. İyimserlik "her şey yolunda gidecek" der ve genellikle kanıta dayanmaz. Umut ise farklıdır: "Durumun tam farkındayım; ama kapalı olduğunu kabul etmiyorum" der. Bu, hem gerçekçi hem de dirençli bir tutumdur.

El-Fettah ismi bu türden bir umudu besler. Sonucun garantisini vermez — bu, insanın dilediği her şeyin gerçekleşeceği anlamına gelmez. Ama sonucun tamamen kapalı olmadığını; bir açılımın her zaman mümkün olduğunu söyler.

Bu güven, pasif bir beklenti değildir. Kişi çabalar, kapıları arar, seçeneklerini değerlendirir. El-Fettah'a olan güven ise bu çabanın hiçbir zaman anlamsız olmadığı inancını canlı tutar.

Kapıyı Bulduğumuzda

El-Fettah ismini anlamak, kapı açıldığında da bir şeyler değiştirir. İnsanlar çoğunlukla zorlu dönemleri geride bırakınca onu unuturlar. Oysa o süreçte öğrenilen şeyler, taşınan sabır, insanı dönüştüren çabaların izleri kalır.

Kapının açılmasını fark etmek ve bunun ardındaki "açan" bir ilkeyi görmek, insanı hem minnettarlığa hem de alçakgönüllülüğe yönlendirir. Çünkü ne kadar çaba gösterilirse gösterilsin, sonunda kapıyı açan şeyin kendi elinde olmadığını hissetmek, her büyük zaferden sonra gelen derin bir deneyimdir.

El-Fettah: Kilitli görünen her durumda, görmediğimiz bir anahtarın var olduğunu söyleyen isim.