رکن سوم اسلام — نظام الهی عدالت اجتماعی
فقرا
کسانی که نمیتوانند نیازهای اساسی خود را برآورده کنند.
مساکین
کسانی که چیزی دارند اما برای گذران زندگی کافی نیست.
جمعآوران زکات (عاملین)
کسانی که زکات را جمعآوری و توزیع میکنند.
مؤلفه القلوب
مسلمانان تازهوارد یا کسانی که به اسلام تمایل دارند.
رقبه (بردگان)
کسانی که میخواهند آزادی خود را بخرند (تاریخی).
غارمون (بدهکاران)
کسانی که برای امور حلال بدهکار شدهاند و نمیتوانند بپردازند.
فی سبیل الله
کسانی که برای دین الله تلاش میکنند، از جمله آموزش و دعوت.
ابن السبیل (مسافر گرفتار)
مسافرانی که دچار سختی مالی شدهاند.
زکات مال
از طلا، نقره، پول و کالاهای تجاری که به نصاب رسیدهاند محاسبه میشود. نرخ ۲.۵٪ است.
زکات فطر (فطریه)
صدقهای سرانه که در پایان رمضان پرداخته میشود. سنت است قبل از نماز عید پرداخت شود.
زکات دام
نرخهای خاصی برای گوسفندان، گاوها و شترهایی که از تعداد مشخصی بیشتر هستند اعمال میشود.
زکات مال را کم نمیکند — بلکه آن را افزایش میدهد. بخشیدن گردش را تضمین میکند نه احتکار را؛ و گردش برکت اجتماعی میآورد.
پرداخت دو و نیم درصد از ثروت ممکن است کم به نظر برسد؛ اما این مقدار کوچک پایه بزرگترین سیستم تامین اجتماعی در تاریخ بشر است.
در قرآن، نماز و زکات تقریباً همیشه با هم میآیند (۸۲ بار). این نشاندهنده جداییناپذیری بلوغ مادی و معنوی است.
زکات مالیات نیست — یک پیمان اجتماعی است. میگوید: «من ثروتمندم، اما این ثروت از دیگران بیارتباط نیست.» دینی که چنین سیستمی را ۱۴ قرن پیش طراحی کرد، هنوز هم حرفی برای گفتن به دنیا دارد.