Sunan Allah: Al-Hakim — Hikima Fiye da Ilimi

Duniya tana cika da ilimi waɗanda ba su da hikima don amfani da su, da ikon da ya karanci hankali don jagorantar sa, da hukumomi da ba su yi la'akari da sakamako na gida na biyu ba. Ilimi da hikima ba suke iri ɗaya ba.

Kur'ani yana koyar da cewa Allah yana da duka biyu — kuma a suna Al-Hakim, yana nuna wanda ya wuce ilimi zuwa ga hikima cikakkiya.

Hikima: Me Ke Bambanta Ta?

Masana falsafa suna da ra'ayoyi da yawa game da hikima. Amma a ma'anar gama-gari, hikima tana nufin ikon amfani da ilimi da hukuncin da ya dace a lokacin da ya dace don manufa ta gaskiya.

Mutum mai ilimi yana iya sanin yadda magani ke aiki. Mutum mai hikima yana sani lokacin da ya bai magani, lokacin da baya ba magani, da yadda yake magana da mai cutar game da yanke shawara mai wahala.

Ilimi yana amsa "yadda." Hikima yana amsa "me yasa" da "yaushe" da "wa."

Al-Hakim a Kur'ani

Kur'ani yana amfani da Al-Hakim sau da yawa — kuma galibi an haɗa shi da Al-Aziz (Mai Ƙarfi) ko Al-Alim (Mai Ilimi). Wannan haɗi yana nuna wani abu:

Ƙarfi ba tare da hikima ba yana iya zama halakarwa. Ilimi ba tare da hikima ba yana iya zama haɗari. Amma ƙarfi da ilimi tare da hikima — waɗannan sune siffofin da ke bayyana Al-Hakim.

Aya ta 2:129 tana nuna Ibrahim yana roƙon Allah ya aiko manzo, kuma yana ƙarewa da "Innaka Antal-Azizul-Hakim" — Kai ne Mai Ƙarfi, Mai Hikima. Wannan haɗi yana nuna cewa ƙarfin Allah yana aiki ta hanyar hikima, ba ta tarzoma kawai ba.

Lokacin Ba Ka Gane Hikimar Ba

Ɗaya daga cikin tambayoyin mafi wahala da mutane ke yi shi ne: "Idan Allah mai hikima ne, me yasa wannan ya faru da ni? Me yasa ake barin wannan zalunci ya wanzu?"

Waɗannan tambayoyi na gaskiya ne kuma na muhimmanci. Ba ya dace a mayar da su da kalmomin sauƙi.

Amma Al-Hakim yana kawo ra'ayi mai ban sha'awa: hikimar Allah ba dawwama ce a iyakar fahimtarmu ba. Kamar yadda ɗa ya iya ganin yanke shawara ta iyayin sa a matsayin rashin adalci a wani lokaci, amma bayan shekaru ya gane cewa iyayin sun kasance daidai — hankali ɗan adam na iya kasa ganin hikima ta gaskiya.

Wannan ba ya amsa dukkan tambayoyi. Amma yana nuna cewa rashin ganin hikima ba ya nufin ba ta da ita.

Hikimar Shari'a

Kur'ani yana amfani da Al-Hakim sau da yawa bayan bayanin dokokin shari'a — ko da lokacin da dokokin suke da wahala ga hankali kawai. Wannan yana nuna cewa dokokin ba su fito ba daga hukunci kawai — sun fito daga hikima wanda ke duba rayuwar ɗan adam a duka fuska.

Wannan yana gayyata mu da mu yi tambaya daidai: wani lokaci ya kamata tambayarmu ta kasance ba "me yasa wannan doka tana nan?" amma "mene ne hikimar da take nuna?"

Hikima a Hannunmu

Kur'ani yana koyar da cewa Allah yana ba da hikima ga wanda Ya so — kuma yana cewa wanda aka ba hikima an ba shi "khairun kathiran" — alheri mai yawa.

Wannan yana nuna cewa hikima ba ta ware da mu ba. Mu 'yan Adam ma muna iya neman ta, muna iya girma a cikinta — ta hanyar ilimi, ta hanyar gogewa, ta hanyar ruhaniyya ta gaskiya.

Al-Hakim yana kasancewa tushen wannan hikima — wanda ke ba wa waɗanda suke roƙo.