Sunan Allah: Al-Khaliq — Ikon Ƙirƙirawa da Tsari

A kan sammai a dare, idan ka duba taurari da idanka marasa kayan aiki, za ka ga yawansu ba a kirga su ba, zurfin da ba a riske shi ba. Kuma idan ka yi amfani da na'urar hangen nesa, za ka ga cewa kowanne daga cikin waɗannan taurari yana gudana bisa dokokin kimiyyar lissafi ɗaya waɗanda ke gudanar da guguwar ruwa a duniyarmu.

Wannan daidaito — daga ƙanƙanuwar wutar lantarki zuwa babbar sararin samaniya — yana tambaya: ta yaya?

Tambaya Mai Tsadar Falsafa

Masana kimiyya da falsafa sun yi jayayya tsawon ɗaruruwan shekaru kan wata tambaya: yaya ne duniya tare da dukkan tsarinta ta zo ne? Shin tsari na iya fita daga canjin sauƙi na yanayi?

Charles Darwin ya nuna yadda siffofi na rayuwa ke iya canzawa a hankali a hankali ta hanyar zaɓin halitta. Amma wannan yana ba da amsa ta bayan haihuwa — yadda rayuwa ta canza da girma. Ba ta ba da amsa ga tambayar asali: ta yaya rayuwa ta fara? Kuma ta yaya dokokin da ke ba wa zaɓin halitta damar aiki suka zo ne?

Al-Khaliq yana ƙalubalanci wannan bambancin: a neman gaskiya, dole ne a tambaya ba kawai "yadda" ba, amma "me yasa akwai tsari."

Tsarinku Mai Kyau Yana Nuna Wani Abu

Masanin lissafi Roger Penrose ya lissafa yawan tsari na wani yanki na farkon duniya ya kasance mai ban sha'awa sosai — adadi mai ɗimbin yawa da bai yiwu ya faru ta gudu ba. A magana ta kimiyya, akwai masu nuna alama da yawa a cikin dokokin kimiyya — yawan da idan suka bambanta da ɗan kaɗan, duniya ba za ta iya ɗaukar rayuwa ba.

Masana kimiyya na wannan ra'ayi suna ambata wannan a matsayin "Fine-Tuning" — daidaitawa mai kyau. Kuma tambaya ta ainihin ta kasance: yaya wannan daidaitawa mai kyau ta zo ne?

Amsa ɗaya ita ce gudu. Amsa ta biyu ita ce da yawa duniyoyin ba a kirga su ba — kuma mun kasance a cikin ɗaya daga cikin su wanda ya kasance ya dace. Amsa ta uku ita ce Al-Khaliq — Mai ƙirƙirawa da niyya.

Ƙirƙirawa a Kur'ani

Kur'ani yana amfani da kalmar "khalq" — ƙirƙirawa — ta hanyoyi da yawa. Wani lokaci ana amfani da ita don ƙirƙirar ɗan adam, wani lokaci don ƙirƙirar sammai da ƙasa, wani lokaci a matsayin alama ta ikon Allah.

Aya ta 59:24 tana lissafa sunaye uku masu haɗe-haɗe: Al-Khaliq (Mai Ƙirƙirawa), Al-Bari' (Mai Samarwa), Al-Musawwir (Mai Tsara Sura). Kowane yana nuna fuska daban na ƙirƙirawa:

• Kawo wanzuwa daga rashin wanzuwa
• Samar da tsari a cikin abin da aka ƙirƙira
• Ba shi sura ta musamman

Mu, 'Yan Ƙirƙira Kanmu

Ɗaya daga cikin abubuwa mafi ban sha'awa a cikin Kur'ani shi ne yadda yake amfani da Al-Khaliq a matsayin kuma siffar Allah wanda ya ba wa ɗan adam ikon ƙirƙira ta ƙarama:

"Kuma Allah shi ne mafi kyawun Masu Ƙirƙira." (23:14)

"Mafi kyau" — wanda yana nufin akwai wasu masu ƙirƙira waɗanda ba su kai girman Allah ba. Kur'ani yana ɗaukar ƙirƙirar ɗan adam da muhimmanci — adawa ne ta ɗaukar, ba ƙasƙantuwa ba.

Tambaya da Ake Barin Buɗe

Al-Khaliq ba ya ƙarshe tattaunawa — yana farawa. Yana cewa: dubiyi daidaiton duniya, dubiyi kyaunta, dubiyi yadda dokokinta suke ba ta damar kasancewa. Kuma tambaya — ta gaskiya, ba na lissafi kawai ba — cewa shin wannan duka fita daga gudu kaɗai, ko yana nuna wani abu mai zurfi?

Tambayar ba ta ƙarewa nan. Amma hanyar binciken tana farawa da shi.