Surar Al-Mulk: Ikon Allah da Ma'anar Rayuwa

Akwai tambaya da masana falsafa suka yi ta yi tsawon ƙarni, wadda yara kanana kuma suke yi ba tare da sanin sunanta ba: "Me yasa muke nan?" Musulunci ba ta guji wannan tambaya ba. A'a, Surar Al-Mulk tana amsa ta da kai tsaye — kuma amsar ba sauki ba ce.

Farkon Da Ya Wuce Duk Sa'aninsa

"Albarkar wanda a hannun Sa ne iko, kuma Shi ne Mai ikon dukan abu — Wanda Ya halicci mutuwa da rayuwa don ya jarrabci ku wanda ke mafi kyaun aiki."

Ka tsaya a kan wannan. Alkur'ani ba ya ce rayuwa jarrabawa ce domin mun cancanci azaba. Ba ya ce duniya wuri ne na hukunci kawai. Ya ce: Allah Ya halicci mutuwa da rayuwa don ya jarrabci wanda ke mafi kyaun aiki.

Ba "wanda zai yi aiki mafi yawa" ba. Ba "wanda zai riƙe dokoki mafi yawa" ba. A'a: "Mafi kyaun aiki." Ihsaan — kammala. Wannan bambanci yana da muhimmanci sosai.

Duniya a Matsayin Saƙo Ba Hukunci Ba

Wasu mutane suna ganin addini kamar kotun hukunci — wani abu ya bugi gindin ƙarfe, ya ce "Yanzu jarrabawa ta fara." Amma Surar Al-Mulk ta gabatar da hangen nesa daban.

Duniya wuri ne na dama. Wuri ne na bincike. Wuri ne na zaɓi. Kuma zaɓin da kuke yi a nan yana bayyana wane iri ɗan adam kuke.

Yana da tamkar makaranta wanda ke da gwajin karshe — amma gwajin ba don ya lalata masu jarrabawa ba ne. Don ya nuna irin yadda suka girma.

Tambaya Mai Tsauri: "Wane ne Zai Ciyar da Ku?"

A cikin surar, bayan duk kwatancin ikon Allah, bayan bayyana tsarin sama da ƙasa, bayan nuna yadda tsuntsaye suke tashi a cikin iska ba tare da fawa ba — sura ta ƙarewa da tambaya:

"Ka ce: Ko kun yi tunani — idan Allah Ya hana ruwan sha naku, wane ne zai iya zo da ruwa mai gudu?"

Wannan tambaya ba zargi ba ce. Gayyata ce ta tunani. Ga duniya da ke da fasahar zamani, da bututun ruwa, da tafkunan ruwa na ɗan adam — har yanzu, ruwa ya fito daga sama. Har yanzu, idan sammai suka ƙi, ƙasa ta ƙi.

Abin da kimiyya ke iya yi shi ne sarrafa albarkatun da suke nan. Ba ta ƙirƙira su ba.

Ikon Allah Da Ke Bayyane a Sararin Sama

"Ashe ba ku gani ba yadda Ya halicci sama bakwai bisa juna? Kuma Ka yi musu fag, kuma ba ka ganin wani ƙarko a cikin halittar Masu Rahama. To ka sake duba — kana ganin wani kusurwa ko ciɓi?"

Wannan aya tana gayyatar mu da muyi lura. Kalmar "ka sake duba" — ka ɗago kai ka gani, sa'an nan ka kalli ƙari — tana nuna cewa bincike na gaskiya zai nuna tsari, ba bazuwar ba.

Masana kimiyya na zamanin yau sun yi mamakin yadda halayen lissafi na duniya suke daidai — haddon wutar lantarki, tsarin sararin sama, daidaituwar ƙarfin nauyi. Da ɗayan waɗannan ya canza ɗan kaɗan, duniya ba za ta kasance ba. Malamai na addini sun yi amfani da wannan a matsayin shaidar tsari.

Tsuntsaye da Iska

Aya ɗaya a cikin surar tana ce: "Ashe ba su gani yadda tsuntsaye ke riƙewa a sararin sama, ba wanda ke riƙe su sai Allah?"

Masanin ilimin tsuntsaye zai iya bayanin jiki yadda fuka-fukin tsuntsaye ke yin aiki, yadda iska ke ɗagawa jiki mai haske, yadda tsarin ƙashi na tsuntsaye ya canza wajen tashi. Duk wannan gaskiya ne kuma yana da kyau.

Amma Alkur'ani yana ƙara tambaya: Me yasa tsarin ya kasance haka? Me yasa iska tana riƙe? Me yasa dokokin jiki sun kasance yadda suke?

Amsar "dama kawai" na iya gamsar da wasu — amma ba ta gamsar da dukkan zuciyoyi ba.

Mutuwa a Matsayin Ɗan Ɗaukaka

Surar ta fara da ambata mutuwa kafin rayuwa: "Wanda Ya halicci mutuwa da rayuwa..." Me yasa mutuwa ta zo a gaba?

Wataƙila domin mutuwa ita ce abin da ke sa rayuwa ta zama mai daraja. Idan mun yi rayuwa ba tare da ƙarewa ba, kowane zaɓi zai rasa daraja. Amma domin lokaci yana gudana, domin ranaku suna ƙidaya — duk wani zaɓin da ka yi yau yana da nauyi.

Wannan ba barazana ba ne. Wannan ɗaukakar rayuwa ne. Kowace rana da ke da yiwuwar zama karshe tana da kyau na musamman.

Imani Da Ke Fita Daga Tsoro

Wata kuskurar fahimta game da Musulunci ita ce cewa imani ya fito daga tsoro — tsoro daga azaba, tsoro daga wuta. Amma Surar Al-Mulk tana nuna wata hanya:

"Ashe kuka yi amana da Wanda ke a sama ba zai kusa da ƙasa da ku ba? Sa'an nan idan ƙasa ta girgiza..." Ba tsoratarwa ba ce wannan — gayyata ce ta tafakkuri game da wanda ke ɗauke da duniya.

Imani da ya fito daga kyau da godiya ya fi ƙarfi da dawwama fiye da imani da ya fito daga tsoro.

Tambayoyi don Tunani

• Idan duniya wuri ne na jarrabawa — menene jarrabawar da kake ciki a wannan lokaci a rayuwarka?
• Tambayar "Wane ne zai ciyar da ku idan Allah Ya hana" — ta taɓa kai ga wani tunani na gaskiya ko ta yi ji kamar tambaya ta ilimi kawai?
• "Mafi kyaun aiki" a matsayin ma'anar rayuwa — ta yaya wannan ya bambanta da "mafi yawan ibada" ko "mafi karancin zunubi"?