Tsarkin Zuciya — Asasin Rayuwar Ruhaniya a Musulunci

Akwai wata tambaya da wasu ke yi: "Me ya bambanta mutumin da ke sallah sau biyar a rana amma har yanzu yana zalunci da wanda ke yin nagarta amma ba ya sallah?"

Kur'ani yana amsa wannan ta hanyar kayatarwa.

Zuciya — Cibiyar Komai

Annabi Muhammad ya faɗi a cikin hadisi mashhuri: "A jiki akwai gudan nama. Idan ya kasance mai alheri, duk jiki yana mai alheri. Idan ya lalace, duk jiki yana lalacewa. Shi zuciya ce."

Wannan hoto yana nuna komai: addini ba kawai ayyukan waje ba ne — yana farawa da canje-canje na ciki.

Kur'ani ya tabbatar da wannan: "An yi nasara wanda ya tsarkake ta, kuma an yi asara wanda ya ɓata ta." (Kur'ani 91:9-10)

Me Ke Ɓata Zuciya?

Masana Musulunci na tarihi sun yi cikakken nazari kan abin da ke ɓata zuciya. Sun gano "cututtuka na zuciya" waɗanda suke da alaƙa da juna:

Kibir (Girman kai): Ɗaukar kanka fiye da kima. Yana katange ilimi, yana hana gafara, yana ƙara kaɗaici.

Hasad (Kishi): Jin zafi saboda kyautar wasu. Yana ƙone mai shi kafin ya cutar da wanda ake kishi.

Hirs (Kwadayi): Son dukiya ko matsayi fiye da kima. Yana canza duk abin da yake mai ƙima da lissafi.

Ghaflah (Rashin Kula): Rayuwa ba tare da tunani ba — ko ina daga ina, ya zama me, yana tafiya ina. Yana kashe rayuwa ta yau da kullum.

Riya (Nuna Mutumci): Ibada ko alheri don ga mutane kawai. Yana sanya komai ya zama rawa ba ainihi ba.

Kowane ɗaya yana iya tashi daga ɗayan kuma yana haɓakawa.

Tazkiyah — Hanyar Tsarkakawa

Kur'ani yana ambata tazkiyah (tsarkakawa) a wurare mabambanta. Annabi Muhammad ya bayyana manufarsa ɗaya a matsayin tsarkake zuciyar mabiyansa.

Hanyoyin tsarkakawa a koyarwar Musulunci sun haɗa da:

Sallah: Ba kawai aiki na waje ba — lokacin da zuciya ta kasance a gaban Allah. Sallah mai gaskiya tana kawar da girman kai, yana haɓaka godiya, yana rage damuwa.

Azumi: Hani daga sha'awar jiki na ɗan lokaci — yana nuna cewa ba mu bautar jiki. Yana haɓaka haƙuri da tausayi ga yunwar talakawa.

Zakka: Ba dukiya kawai ga matalauta — yana tsarkake dukiya daga kwadayi kuma yana ƙara godiya.

Muhasaba (Takarda): Duba kansa a karshen rana — me na yi da kyau? Me na yi da muni? Me zan inganta? Wannan tsarin bincike na zuciya yana da muhimmanci sosai a koyarwar sufanci na Musulunci.

Tsarkin Zuciya da Ibada ta Waje

Akwai tambaya ta hankali: shin yana yiwuwa a yi ibada ta waje (sallah, azumi) ba tare da tsarkin zuciya ba?

Kur'ani yana amsa: eh, amma ba ta amfani sosai. "Lallai sallah tana hana alfasha da mugunta." (Kur'ani 29:45) — amma wannan yana nufin sallah ta gaskiya, mai tasiri, ba kawai motsi na jiki ba.

Annabi ya faɗa game da wanda ke sallah da azumi amma yana cutar da makwabta: "Babu alkhairi a cikinsa."

Ayyukan waje suna yin mu'ujiza lokacin da suke haɗe da canje-canje na ciki. Suna sa jiki ya yi abin da zuciya za ta yi. Da lokaci, idan aka yi da gaskiya, jiki yana canza zuciya.

Tsarkin Zuciya a Rayuwa ta Zamani

A duniyar zamani ta kafofin sada zumunta da kwatancen kai da kai, "cututtukan zuciya" kamar kishi da girman kai sun samu hanyoyin sabon bayyana.

Ka yi tunanin lura da rayuwar wasu a kafofin sada zumunta — kyawun da ba a mallaka, nasarar da ba a samu, rayuwar da ba ta kama da tawa. Kishi ya yi sauƙi sosai.

Koyarwar tazkiyah yana ba da maganin da ya kasance lokaci-lokaci: kula da kai da albarkatu da aka samu, rage kwatancen da kai da wasu, mai da hankali kan haɓakawa na kai ba na cin nasara akan wasu.

Wannan koyarwa ta shekaru ɗarurruwa yana magance matsalolin zamani — dalilin shi ne yana magance yanayin ɗan adam wanda bai canza ba.