Al-Hakim: Mungu wa Hekima Isiyokoma

Tunaishi katika ulimwengu unaopendekeza nidhamu ya kina. Fikiria jinsi electrons zinavyozunguka nuclei, jinsi DNA inavyomba msimbo wa uhai, jinsi makundi ya nyota yanavyofuata sheria za mvuto kwa usahihi wa kipimo. Ulimwengu huu si mkanganyiko — una muundo.

Lakini muundo peke yake si hekima. Dirisha lina muundo. Hekima ni kitu kingine — ni kuelewa kwa nini muundo huo uko, na kutumia ufahamu huo kwa mwelekeo sahihi.

Al-Hakim — Mwenye Hekima — ni moja ya majina mazuri ya Mungu yanayogusa mada hii moja kwa moja.

Hekima Dhidi ya Nguvu Tu

Inawezekana kuwa na nguvu kubwa bila hekima. Historia ya binadamu imejaa mifano ya nguvu kubwa zilizotumika vibaya — vita, udhalimu, uharibifu wa mazingira. Nguvu bila hekima ni hatari.

Inawezekana pia kuwa na elimu kubwa bila hekima. Mtu anaweza kujua kemikali zote za dawa lakini azitumie kudhuru. Mtu anaweza kujua sayansi ya silaha lakini asijue kwa nini amani ina thamani zaidi.

Hekima ni kitu tofauti. Inachanganya:

• Elimu ya kina kuhusu ukweli wa mambo
• Ufahamu wa muktadha — wakati, nafasi, na mazungumzo
• Mwelekeo wa kila kitu kuelekea kwenye jambo zuri zaidi

Mungu anayeitwa Al-Hakim ana sifa hizi zote tatu kwa ukamilifu usio na mipaka.

Hekima katika Mfumo wa Asili

Angalia dunia. Angalia jinsi mwili wa binadamu unavyofanya kazi — mifumo ya kinga inayogundua virusi vidogo, moyo unaoumba damu bila kupumzika, ubongo unaosindika habari nyingi kwa sekunde moja. Mfumo huu ni wa "hekima" kwa maana halisi.

Angalia jinsi mfumo wa ikolojia unavyofanya kazi — mimea, wanyama, bakteria, hewa, maji yote yakishirikiana kwa usawa wa ajabu. Kuvunja sehemu moja kunaweza kuathiri mfumo wote — ishara ya muundo uliobuniwa kwa uangalifu mkubwa.

Hizi si "ushahidi" wa kimantiki 100% wa Mungu — falsafa ina majibu mengi. Lakini ni pointa za tafakari zinazouliza: hekima hii ya muundo ilitoka wapi?

Hekima katika Maagizo

Amri za Mungu katika Uislamu mara nyingi zinaonekana ngumu kuelewa au zinaonekana kuzuia uhuru. Lakini Quran inasema mara kwa mara: "Mungu anatoa agizo hili kwa sababu Yeye ni Al-Hakim — mwenye hekima."

Kwa mfano, mfumo wa zakat — kutoa asilimia ya mali kwa maskini. Kwa mtazamo wa kiuchumi wa kawaida, hii inapunguza utajiri wako. Lakini kwa mtazamo wa jamii, inazuia mkusanyiko wa utajiri ambao husababisha mgawanyiko mkubwa wa kijamii. Hii ni hekima ya kijamii.

Hii si kusema kwamba kila amri ya kidini daima inaeleweka moja kwa moja — wakati mwingine unahitaji muktadha wa kina. Lakini mfumo wenyewe una mantiki ya hekima.

Wakati Hekima ya Mungu Haionekani

Swali gumu zaidi linakuja wakati mambo mabaya yanatokea. Mtoto anaumwa. Mtu mzuri anapoteza kila kitu. Jamii nzima inateseka. Wapi hekima ya Mungu hapo?

Al-Hakim haifungi mdomo kwa swali hili. Badala yake, inasema: "Hekima inayoendesha ulimwengu ni kubwa kuliko uwezo wako wa kuiona kwa wakati huu."

Hii si jibu rahisi au la kujipendekeza. Ni jibu la unyenyekevu — kukubali kwamba ufahamu wa binadamu una mipaka. Tunajua sehemu ya hadithi, sio nzima.

Kama msomaji wa kitabu, ukikuta sentensi moja ngumu, hujui kama itaeleweka baadaye — mpaka uendelee kusoma. Hii si udhaifu wa ufahamu — ni uhalisi wake.

Hekima Tunayoombwa Kuitafuta

Quran inasema: "Atakayepewa hekima amepewa kheri kubwa." Hii inaashiria kwamba hekima ni zawadi inayotafutwa, si inayotolewa moja kwa moja.

Katika muktadha wa Al-Hakim, hii ina maana kubwa: Mungu wa hekima anapenda kuunda viumbe wenye uwezo wa kutafuta hekima. Si kuishi kama mashine, bali kukua katika ufahamu.

Hii inafanya imani kuwa mchakato hai — si kukubali kanuni peke yake, bali kukua katika ufahamu wa kwa nini kanuni hizo ziko.

---

Al-Hakim ni moja ya Asmaul Husna — majina mazuri ya Mungu. Inatokea mara nyingi katika Quran, mara nyingi pamoja na Al-Alim (Mjuzi) au Al-Khabir (Mwenye ufahamu wa kina).