Al-Khaliq: Muumba wa Ulimwengu Wote

Kila kitu kilichopo kina asili yake. Meza ilitoka kwa mbao, mbao kutoka kwa mti, mti kutoka kwa mbegu, mbegu kutoka kwa mti mwingine — na mlolongo huu unaendelea kurudi nyuma. Lakini unazimama wapi?

Hii si swali la kidini tu — ni moja ya maswali ya kina zaidi ya falsafa: kwa nini kuna kitu badala ya kukosa kitu?

Al-Khaliq — Muumba — ni jibu la Uislamu kwa swali hilo.

Tatizo la Asili ya Uwepo

Wanafizikia wa kisasa wanasema Big Bang ilitokea karibu miaka bilioni 13.8 iliyopita. Ulimwengu ulianza kwa hali ya msongamano mkubwa sana. Lakini swali linabaki: ni nini kilikuwepo kabla ya Big Bang?

Jibu la kawaida la kisayansi ni kwamba swali hili halina maana — kwa sababu wakati wenyewe ulianza na Big Bang. Hakuna "kabla ya Big Bang" kwa maana ya kawaida.

Lakini falsafa haikubali hivyo kwa urahisi. Leibniz aliuliza swali hili kwa njia yake: "Kwa nini kuna kitu badala ya kukosa kitu chochote?" Na jibu lake mwenyewe lilikuwa: lazima kuwe na "sababu ya kutosha" — nguvu au uwepo ambao haujategemea kitu kingine kwa uwepo wake.

Hii ndiyo Al-Khaliq inaelezea: Mungu ambaye uwepo wake si tegemeo bali ni chanzo.

Ubunifu wa Binadamu na Uumbaji wa Mungu

Binadamu ni wabunifu. Tunaandika muziki, tunajenga majengo, tunapanda miundo ya hisabati kutoka kwa akili zetu. Hii ni zawadi ya ajabu — na Quran inasema kwamba uwezo huu unatoka kwa ukweli kwamba tuliumbwa na Al-Khaliq.

Lakini ubunifu wa binadamu una mipaka: tunahitaji vifaa. Mbunifu anahitaji rangi. Mhandisi anahitaji chuma. Hata msomaji anahitaji lugha iliyopo tayari.

Al-Khaliq ana uwezo wa aina tofauti kabisa — uumbaji kutoka kwenye ukosefu kamili (ex nihilo kwa Kilatini). Athari ya mwanzo kamili — sio kuchagua michanganyiko ya vifaa vilivyopo, bali kuanzisha mfumo wenyewe.

Hii ni dhana ambayo akili ya binadamu inashindwa kukamata kikamilifu — kwa sababu hatujawahi kuona uumbaji wa aina hiyo. Lakini kutoweza kukamata kamili si sawa na kutowezekana.

Ulimwengu Mdogo na Mkubwa

Kuna mambo mawili yanayonishtua zaidi wakati ninatafakari Al-Khaliq:

La kwanza: Ulimwengu mdogo. Angalia seli moja ya mwili wako — karibu trilioni 37 zimopo. Kila seli ina "mitambo" midogo midogo — mitochondria, ribosome, mfumo wa kusambaza kemikali, mfumo wa kujisahihisha makosa ya DNA. Kiwango hiki cha ubunifu ndani ya kitu kidogo kisichoweza kuonekana kwa jicho la kawaida — ni cha kushangaza.

La pili: Ulimwengu mkubwa. Galaxi yetu peke yake ina nyota karibu bilioni 200-400. Na galaxi yenyewe ni moja kati ya galaxi bilioni 2 katika ulimwengu unaoonekana kwetu. Ukubwa huu unazidi uwezo wa akili ya binadamu kukamata.

Ulimwengu mdogo na mkubwa — wote wawili wanaelekeza kwa chanzo kimoja cha ubunifu wa kina.

Uumbaji kama Tendo la Ukarimu

Moja ya dhana nzuri za falsafa ya Kiislamu kuhusu uumbaji ni hii: Mungu hakuumba kwa hitaji — Aliumba kwa ukarimu. Uwepo wa ulimwengu ni "zawadi" si "lazima."

Hii inatofautiana na mawazo mengine ya falsafa ambayo yanasema ulimwengu "ulibidi" kuwepo kwa sababu fulani ya mantiki. Kiislamu, uumbaji ni tendo la hiari la Mungu ambaye hakuhitaji ulimwengu bali alichagua kuuumba.

Kama hiyo ni kweli, basi kila kitu kinachopo — hata hewa unayovuta sasa hivi — ni sehemu ya zawadi inayoendelea. Uwepo wenyewe ni neema.

Hii inabadilisha jinsi tunavyoweza kuona mambo ya kawaida. Jua linachomoza asubuhi si "kawaida tu" — ni sehemu ya zawadi inayoendelea kutolewa na Muumba.

Swali la Kujiuliza

Wakati unakabili ulimwengu huu mkubwa na mzuri, swali linazuka: je, huu wote ni bahati tu — mfululizo wa chembe zisizo na maana zilizopangana kwa nasibu — au kuna akili inayosimamia mwelekeo huu?

Jibu haliwezi kutolewa kwa nguvu. Lakini swali yenyewe lina thamani — linatuzuia kutumia uwepo bila kuutafakari.

---

Al-Khaliq inatokea mara kwa mara katika Quran, ikiwa pamoja na Sura Al-Hashr (59:24): "Yeye ni Mungu, Muumba, Mwanzisha, Mfano." Ni moja ya majina muhimu zaidi ya Asmaul Husna.