Makosa ya Kawaida Kuhusu Uislamu — Ukweli ni Nini?

Uislamu ni dini ya pili kwa ukubwa duniani, na wafuasi wake zaidi ya bilioni 1.8 wanaishi katika kila nchi duniani. Hata hivyo, katika sehemu nyingi, ni moja ya dini zilizoeleweka vibaya zaidi. Makala hii inachunguza baadhi ya makosa ya kawaida — si kukushawishi chochote, bali kutoa taarifa ya uaminifu.

Kosa la Kwanza: "Waislamu Wote ni Waarabu"

Hii ni kosa la ukweli ambalo statistics zinakataa haraka.

Waarabu wanawakilisha takriban asilimia 20 ya Waislamu duniani — mtu mmoja kati ya watano. Nchi yenye Waislamu wengi zaidi duniani ni Indonesia — karibu Waislamu milioni 230 — ambao hawakuzungumza Kiarabu kwa kawaida na wana utamaduni wa kipekee kabisa wa Afrika ya Kusini-Mashariki.

Uislamu umesambaa si kwa ushindi wa kivita peke yake — umesambaa kupitia biashara, ndoa, na nguvu yake ya kifikira. Watu wa kabila la Kiswahili wa pwani ya Afrika Mashariki walipokea Uislamu kupitia biashara na Waarabu — na wakauunda upya katika utamaduni wao wa kipekee.

Kosa la Pili: "Jihad" Inamaanisha 'Vita vya Kidini' tu

Neno la Kiarabu "jihad" linamaanisha "kujaribu" au "kupigana nguvu." Katika matumizi ya kidini, lina maana nyingi:

Jihad ya ndani — kupigana na tamaa mbaya za nafsi, kukua kiroho, kuwa mtu bora. Hii ndiyo "jihad kubwa" kama inavyoelezwa katika hadith.

Jihad ya nje — kujilinda dhidi ya dhuluma. Hii ina sheria kali zinazosimamia — hairuhusiwi kuanzisha mashambulizi, hairuhusiwi kuua raia wasio wa kijeshi, hairuhusiwi kuharibu mazingira au mahali pa ibada.

Matumizi mabaya ya neno "jihad" na makundi ya ugaidi hayawakilishi mafundisho ya Kiislamu ya msingi — kama vile Wakristo wanaochoma misalaba hawafanyi Ukristo.

Kosa la Tatu: "Uislamu Unawaonea Wanawake"

Hii ni tatizo ambalo linahitaji jibu zuri zaidi ya "ndiyo" au "hapana."

Quran lenyewe ilitoa haki nyingi kwa wanawake ambazo hazikuwepo katika jamii nyingi za wakati wa uteremko — haki ya kumiliki mali, haki ya kurithi, haki ya kuchagua mwenza, haki ya talaka kwa masharti.

Wakati huo huo, jinsi haki hizi zinavyotekelezwa imebadilika sana kati ya tamaduni na nyakati. Kuna nchi zinazoiita sheria ya Kiislamu ambazo zinaonea wanawake — na kuna jamii za Kiislamu ambazo zinaweza kulinganishwa vyema na mfumo wowote wa usawa wa kijinsia duniani.

Tatizo halikuwa katika Quran — lilikuwa katika tafsiri za kibinadamu zilizochaguliwa na mazingira ya kijamii na kisiasa.

Kosa la Nne: "Uislamu Unaeneza Ugaidi"

Hii ni taarifa inayoumiza na isiyoeleweka vizuri takwimu.

Waislamu zaidi ya bilioni 1.8 — idadi kubwa sana. Makundi ya ugaidi yanayodai Uislamu yana wanachama wachache elfu. Kuhusisha makundi haya machache na Uislamu wote ni kama kuhusisha Ukristo wote na makundi ya extremist ya Kikristo — au kuhusisha Uyahudi wote na makundi ya msisitizo wa haki za makazi.

Vikao vingi vya kidini vya Kiislamu vimetoa kauli kali dhidi ya ugaidi. Waislamu wengi zaidi wameuawa na ugaidi kuliko watu wa dini nyingine yoyote.

Kosa la Tano: "Uislamu ni Dini ya Nje tu"

Baadhi ya watu wanaona Uislamu kama mfumo wa sheria tu — orodha ya amri bila undani wa kiroho au kifalsafa.

Lakini Uislamu una mila nzito ya tasawwuf (Sufism) — uchunguzi wa kina wa roho na uhusiano wa moja kwa moja na Allah. Una mila nzito ya falsafa — Ibn Rushd, Al-Farabi, Ibn Sina walishughulikia maswali makubwa ya kifalsafa ya uwepo. Una mila nzito ya thiolojia — mazungumzo ya kina ya kiakademia yaliyoendelea kwa karne.

Kujifunza kutoka kwa Chanzo

Njia bora ya kuelewa imani yoyote ni kwenda kwenye vyanzo vyake vya msingi — vitabu vyake, wasomi wake, na watu wake — badala ya kutegemea taswira za nje tu.

Quran ipo, tafsiri za kazi, na wazo la kujua kwa ukweli linabaki wazi.