Nabii Yusuf — Subira na Uzuri wa Roho

Quran inaiita hadithi ya Yusuf "ahsanal qasas" — hadithi nzuri zaidi. Jina hili la kipekee lina maana kubwa, kwani Quran haijawahi kutoa sifa kama hii kwa hadithi nyingine yoyote. Lakini ukisoma, unaelewa sababu.

Hadithi inabeba uhalisi kamili wa kibinadamu: upendo wa wazazi, wivu kati ya ndugu, dhuluma, hatari ya kushindwa kwa imani, gereza bila haki, ushindi, na mwishowe, msamaha wa moyo unaovunja.

Mwanzo: Ndoto na Wivu

Yusuf alikuwa mtoto mpendwa wa baba yake Yaaqub, na ndugu zake walijua hilo. Quran haisitiri ukweli huu wa hali: inasema moja kwa moja "walikuwa maadui wake."

Alipomwambia baba yake ndoto yake — ndoto ya jua, mwezi, na nyota kumi na moja vikimheshimu — Yaaqub alielewa mtoto huyu ana hatima ya kipekee. Alimwambia akaa kimya — asimwambie ndugu zake, wasije wakapanga dhidi yake.

Lakini ndugu zake walikuwa wameshapanga. Walimtupa kwenye kisima kirefu, wakamfuata baba yao na nguo za damu, wakidai mbwa mwitu alimla.

Majaribu Baada ya Majaribu

Mtu anaweza kuona mfumo katika maisha ya Yusuf: kila wakati alipokaribia kiwango anachostahili, jaribio jipya lilisimama. Aliuzwa kama mtumwa, lakini akapanda hadi cheo cha heshima nyumbani kwa Azizi wa Misri. Kisha jaribio la mchezo mbaya la mke wa Azizi lilimwacha gerezani bila kosa lolote.

Lakini hapo hapo Quran haisemi mahali popote Yusuf alivunjika moyo au roho yake ilishindwa. Aliendelea kusaidia wengine. Gerezani, alitafsiri ndoto za wafungwa wawili wa mfalme — si kwa kutarajia thawabu ya haraka, bali kwa sababu hiyo ndiyo alikuwa.

Quran inatoa undani mzuri: Yusuf akiomba rafiki yake amkumbushe mbele ya mfalme. Lakini rafiki yake alisahau. Akabaki gerezani miaka miwili zaidi. Hakuna mkakati wa kufupisha wakati, hakuna hadithi ya mafanikio ya haraka. Miaka ya kusubiri.

Somo la Hali ya Moyo

Kitu cha kushangaza zaidi katika tabia ya Yusuf ni jinsi alivyoshika hadhi yake katika hali zote zinazotarajiwa kumharibu.

Kama mtumwa, alifanya kazi kwa uaminifu. Kama mfungwa, alikuwa msaidizi na mwaminifu. Kama mwenye nguvu, alikuwa mwadilifu. Kile ambacho hakibadilika ni kilichomo ndani yake, tabia yake ya moyo, isiyotegemea hali ya nje.

Hii ni falsafa ambayo wengi wa wafikiriaji wakuu wa historia ya binadamu walijaribu kufikia — wazo kwamba utukufu wa kweli unatoka ndani, si kutoka kwa hali ya nje.

Wakati Nguvu Ilipokuja

Yusuf alipopata nguvu za ulimwengu — akatolewa gerezani, akawa msimamizi wa hazina za Misri, akasimamia usambazaji wa chakula wakati wa njaa — ndugu zake wakaja kuomba chakula. Hawakumtambua.

Quran inaelezea moja ya nyakati za kuvutia zaidi za hisia katika fasihi yote ya kidini. Yusuf aliwatambua. Aliwaacha waende, wakarudisha kaka mdogo Binyamin. Alifanya mipango ya kumhifadhi. Lakini katika hadithi hii yote, Quran pia inaonyesha Yusuf akilia kwa siri.

Mwishowe, alijifunua mwenyewe. Na maneno yake hayakuwa ya kisasi au hasira: "Je, nyinyi si Yusuf? Na huyu ndugu yake?" Ndugu zake waliogopa. Alisema: "Leo hakuna lawama juu yenu — Allah atawasamehe."

Uzuri Unaovuka Mwonekano

"Uzuri" katika kichwa cha hadithi ya Yusuf si tu kuhusu uzuri wa kimwili — ingawa Quran inauitaja. Ni zaidi kuhusu uzuri wa roho unaobaki baada ya majaribu bila kupotea.

Hadithi inauliza: nini kinabaki ukipokata kila kitu ulichokuwa ukifikiri ndiwe wewe? Kama unapokata hadhi yako, uhuru wako, familia yako? Yusuf alionyesha kwamba kuna kitu cha msingi kinaweza kubaki — tabia ya moyo ambayo haiwezi kununuliwa, kuuzwa, au kuibiwa — nia ya wema.