Shukrani: Nguvu ya Kuona Uzuri Uliopo Tayari

Kuna aina mbili za macho: macho yanayotafuta kitu kinachokosekana, na macho yanayoona kitu kilichopo tayari.

Macho ya kwanza — yanayotafuta upungufu — yanaweza kupata sababu ya kutokushukuru katika mazingira mazuri zaidi ulimwenguni. Macho ya pili — yanayoona yaliyopo — yanaweza kupata sababu ya kushukuru hata katika hali ngumu.

Shukrani ni kuchagua aina ya macho.

Shukrani si Kujifariji

Kabla ya kuendelea, ni muhimu kusema wazi: shukrani si kudanganya nafsi yako kuhusu hali ngumu. Si kusema "kila kitu ni sawa" wakati si kweli. Si kukimbia maumivu kwa maneno mazuri.

Shukrani ya kweli inakaa pamoja na hali ngumu — inaweza kusema kwa wakati mmoja: "hii ni ngumu, na pia kuna mambo mazuri niliyonayo." Hizi mbili zinaweza kukaa pamoja.

Mtu aliyepoteza kazi anaweza kushukuru kwa afya yake. Mtu aliyepoteza mtu mpendwa anaweza kushukuru kwa miaka ya pamoja. Hizi si kujificha dhidi ya maumivu — ni kuona picha nzima, sio sehemu moja tu.

Quran na Ahadi ya Shukrani

Quran ina kauli moja ya nguvu sana kuhusu shukrani: "Na kama mtashukuru, nitazidisha [neema] kwenu."

Hii inaweza kuonekana kama ahadi ya kizalendo tu. Lakini kwa maana ya kina zaidi, ina hekima ya kisaikolojia:

Mtu anayeshukuru anaona neema — na kutambua neema ni hatua ya kwanza ya kuzitumia vizuri. Mtu anayeona afya yake kama baraka ataitunza vizuri. Mtu anayeona familia yake kama baraka ataitunza vizuri. Mtu anayeona akili yake kama baraka ataitumia vizuri.

Kwa hivyo "kuzidishwa kwa neema" si lazima kuongezwa kwa kiasi kipya — ni kuona vizuri zaidi kinachopo tayari, na hivyo kufaidika zaidi nacho.

Saikolojia ya Kisasa na Shukrani

Martin Seligman — mmoja wa waanzilishi wa "positive psychology" — alifanya utafiti maarufu unaoitwa "Three Good Things." Watu waliombwa kuandika mambo matatu mazuri yaliyotokea kila siku kwa wiki moja.

Matokeo: wiki moja ya mazoea hayo ilisababisha mabadiliko ya kina ya ustawi wa kiakili ambayo yaliendelea kwa miezi mingi. Watu waliripoti furaha zaidi, msongo kidogo, na usingizi bora.

Hii ni dhambi ya kisaikolojia: akili yetu — kwa asili — inatelemka kwa mambo mabaya (negativity bias). Hii ni muhimu kwa ulinzi — lakini inaweza kutudhulumu kwa kuona mabaya tu na kusahau mazuri.

Mazoea ya shukrani yanabadilisha mizani hiyo.

Shukr kwa Vitendo

Katika Uislamu, shukrani si ya maneno tu — inatekelezwa kwa vitendo. Shukrani ya akili (kukumbuka baraka), shukrani ya maneno (Alhamdulillah — sifa njema ni za Mungu), na shukrani ya vitendo (kutumia baraka katika njia nzuri).

Mtu aliyepewa nguvu ya mwili — shukrani yake inaonekana kwa kutumia nguvu hiyo kwa mema. Mtu aliyepewa akili — shukrani yake inaonekana kwa kutumia akili hiyo kwa maarifa na haki. Mtu aliyepewa mali — shukrani yake inaonekana kwa kusaidia wengine.

Shukrani ya kweli inabadilisha jinsi unavyoishi — si maneno tu.

Kumbukumbu ya Kupoteza

Kuna mazoea ya kale ya kifilosofia (kufanywa na Wastoikia wa Kigiriki pia) ya "kufikiria kupoteza" — kufikiria kama kama ungeipoteza baraka fulani, ungejihisi vipi? Kisha kurudia kuithamini tena.

Fikiria kwa muda mfupi: kama usingekuwa na uoni — macho yanayosoma maneno haya sasa hivi — ulimwengu ungekuwa tofauti kiasi gani? Kisha utambue kwamba uoni unaoendelea kufanya kazi leo ni baraka kubwa.

Hii si mazoea ya huzuni — ni mazoea ya shukrani kupitia ufahamu wa thamani ya baraka zinazoonekana "za kawaida."

---

Shukrani — shukr — ni nguzo muhimu ya hali ya kiroho katika Uislamu. Sura Al-Fatiha — inayosomwa mara nyingi zaidi ya sura nyingine — inaanza na "Alhamdulillah" — maneno ya shukrani na sifa kwa Mungu.