Unyogovu na Matumaini katika Mtazamo wa Kiislamu: "Hakika Pamoja na Ugumu Kuna Wepesi"

Kuna sura katika Quran ndogo — aya nane tu. Lakini imekuwa mojawapo ya sura zinazosomwa zaidi na kupendwa zaidi na watu wanaopitia msongo.

Sura Al-Inshirah.

Inaanza kwa kukumbusha zawadi zilizotolewa — mfua wa moyo, ondosho la mzigo, kuinuliwa kwa sifa. Kisha inasema:

"Hakika pamoja na ugumu kuna wepesi. Hakika pamoja na ugumu kuna wepesi."

Kwa nini inakiria mara mbili?

Kurudia Kuna Maana

Katika lugha ya Kiarabu, "al-usr" (ugumu) ina kielezo — inamaanisha ugumu mmoja maalum. Lakini "yusra" (wepesi) katika ukiria wa pili hana kielezo — inamaanisha wepesi usio na mipaka.

Wasomi wanasema: Ugumu mmoja unakuja — lakini wepesi wengi unakuja nao. Si ugumu wawili na wepesi wawili — ugumu mmoja na wepesi mwingi.

Pia, neno "ma'a" — "pamoja na" — si "baada ya." Inamaanisha ugumu na wepesi viko wakati mmoja, si mmoja kufuata mwingine. Ndani ya msongo huu sasa hivi — wepesi uko pamoja nao, labda usioonekana, labda umefichika. Lakini uko.

Matumaini kama Ibada

Katika Uislamu, matumaini — amal — si tu hisia ya mawazo. Ni ibada.

Hadithi inasema: "Mungu Alisema: 'Mimi niko pamoja na fikira ya mja Wangu kuhusu Mimi. Akifikiri vizuri — vizuri. Akifikiri vibaya — vibaya.'"

"Husn al-Dhann Billah" — kuwa na fikira nzuri kuhusu Mungu — ni mojawapo ya sifa muhimu zaidi za imani. Inamaanisha: Hata wakati mazingira ni mabaya, nataraji Mungu ana wema wangu. Nataraji msongo huu una maana. Nataraji kuna wakati mzuri ujao.

Kukata tamaa — "ya'as" — ni haramu katika Uislamu. Quran inasema: "Hakika hakata tamaa na rehema ya Mungu ila watu wa makafiri." Inamaanisha: Kukata tamaa na rehema ya Allah ni ishara ya kukosa imani.

Hajar na Matumaini Bila Ushahidi

Mojawapo ya mifano mizuri ya matumaini katika Quran ni Hajar.

Ibrahim alimwacha Hajar na Ismail katika jangwa lisilo na maji bila chakula wala mtu wa msaada. Hajar aliuliza: "Mungu Akuamuru kufanya hivi?" Ibrahim alisema: "Ndiyo." Akasema: "Basi Mungu hatatuacha."

Halikuwa na ushahidi. Maji hayakuonekana. Msaada haukuonekana. Lakini alikuwa na matumaini yaliyotegemewa kwa imani ya Mungu.

Kisha maji ya Zamzam yalitoka.

Matumaini ya kweli si "kuona na kuamini." Ni "kuamini hata bila kuona" — na hatua hiyo ya kutokuona lakini kuamini ni kiini cha imani.

Subira na Matumaini: Jinsi Zinavyoungana

Uislamu unafundisha vyote viwili — subira na matumaini — na havikubalidiana, bali vinaimarisha moja na nyingine.

Subira si kutohisi huzuni. Ni kudumu kwa imani ndani ya huzuni. Ni kuendelea kutembea hata miguu inauma.

Matumaini si kukataa ukweli wa msongo. Ni kuamini kwamba wakati huu utapita, kwamba Mungu ana wema wako, kwamba kuna kesho.

Mtu anayejua subira na matumaini pamoja ni: "Ninajua mambo ni magumu sasa. Ninajua huzuni ni ya kweli. Lakini pia ninajua msongo huu si wa milele. Na ninajua Mungu yuko nami."

Sha'an ya Muumini

Hadithi inasema: "Ajabu ni sha'an ya muumini. Yote katika sha'an yake ni wema — na hilo haliwezekani kwa mtu mwingine yeyote. Ukimfika wema, anashukuru — na hilo ni wema. Ukimfika msongo, anavumilia — na hilo ni wema."

Hii haisemi muumini hahisi maumivu. Inasema muumini ana njia ya kuangalia hali zote mbili — wema na msongo — ambayo inazidi mtazamo wa "bahati njema" au "bahati mbaya" tu.

Katika wema — shukrani. Katika msongo — subira na matumaini.

Vyote viwili vinaunganika na Mungu. Vyote viwili vina maana.

Matumaini Si Kupoteza Akili

Muhimu kusema: Matumaini ya Kiislamu si kukataa ukweli. Si kudai kila kitu ni zuri wakati si kweli.

Uislamu unachochea uaminifu kuhusu hali — kuona mambo kama yalivyo. Lakini pamoja na uaminifu huo, pia unachochea imani kwamba ukweli wa sasa si ukweli wa milele.

Inaweza kuwa giza sasa — lakini usiku una mwisho.

Maswali ya Kutafakari

• "Pamoja na ugumu kuna wepesi" — si "baada ya" bali "pamoja na" — jinsi gani tofauti hiyo ya lugha inabadilisha unavyoona msongo wa sasa hivi?
• Matumaini kama ibada — si hisia tu — inamaanisha nini katika vitendo vya kila siku?
• Hajar alisema "Mungu hatatuacha" bila ushahidi — wakati umewahi kuwa na matumaini kama hayo bila ushahidi, na matokeo yalikuwa nini?