Wasiwasi katika Enzi ya Kisasa na Uislamu Unasema Nini

Wasiwasi (anxiety) una sura nyingi ambazo wengi wanazifahamu kutoka ndani — moyo unaopiga kwa kasi bila sababu ya kimwili, mawazo yasiyoweza kuzuiwa, hisia kwamba kitu kibaya kinasubiri mbele.

Shirika la afya la WHO linaonyesha kwamba karibu bilioni moja duniani wanaishi na matatizo ya afya ya akili — wasiwasi na huzuni vikiwa mbele.

Uislamu haupingi ukweli huu. Hauna jibu la haraka. Lakini una mtazamo na vitendo ambavyo vinaweza kusaidia.

Mtume Alipitia Wasiwasi

Kwanza kabla ya kitu chochote, ni muhimu kusema: Mtume Muhammadu (s.a.w) na masahaba wake walipitia wasiwasi na huzuni.

Baada ya ufunuo wa kwanza — Jibril alipomkujia — Mtume alikimbia nyumbani akitetemeka, akisema kwa Khadijah: "Nifunike, nifunike." Alipata hofu kubwa asingeweza kulala kwa urahisi, akajisikia kama akitokwa nje ya nafsi yake.

Masahaba wengi walipitia huzuni na msongo wa moyo — Uthman ibn Affan alikuwa na msongo mkubwa wakati wa ndoa ya tano.

Hii inaonyesha wazi: Wasiwasi si ishara ya imani dhaifu. Na kukosa aibu kuhusu hilo ni mwanzo wa msaada.

Quran na Moyo Ulio na Wasiwasi

Quran ina aya nyingi zinazomfikia mwenye wasiwasi kwa kweli:

"Hakika katika ukumbusho wa Mungu mioyo inapumzika. Jueni! Hakika katika ukumbusho wa Mungu mioyo inapumzika!" — Sura Ar-Ra'd.

Hii haisemi "Soma Quran na wasiwasi wako utaisha mara moja." Inasema kwamba muunganiko na Mungu — dhikr ya kweli — inabadilisha hali ya moyo.

"Musiwe na wasiwasi wala msiwe na huzuni — ninyi ndio wa juu ikiwa mnaamini." — Sura Al-Imran.

"Bila shaka pamoja na ugumu kuna wepesi. Bila shaka pamoja na ugumu kuna wepesi." — Sura Al-Inshirah.

Tawakkul: Kutegemea Bila Kutofanya

Mojawapo ya mafundisho ya nguvu zaidi ya Uislamu kuhusu wasiwasi ni tawakkul — kutegemea Mungu.

Lakini tawakkul ina dhana potofu ya kawaida: Wengine wanadhani inamaanisha "usifanye kitu, Mungu atafanya." Hilo si tawakkul — hata si Uislamu.

Hadithi inaonyesha picha tofauti: Mtu alimwambia Mtume: "Je, nimfunge ngamia au nimwacha huru, nikitegemea Mungu?" Mtume alisema: "Mfunge, kisha umtegemee Mungu."

Tawakkul ya kweli ni: Fanya kila unachoweza — tafuta msaada, fanya mazoezi, kula vizuri, zungumza na daktari, omba msaada — kisha acha matokeo kwa Mungu.

Wasiwasi mara nyingi unatokana na kujaribu kudhibiti mambo yasiyodhibitiwa. Tawakkul inagawanya ulimwengu katika mbili: Ninachoweza kufanya, na nisichoweza kufanya. Kipe kipaumbele cha kwanza. Cha pili acha kwa Mungu.

Dhikr: Njia ya Kiroho

Quran inaonyesha kwamba kukumbuka Mungu kunalainisha moyo. Wasomi wanaeleza zaidi: Dhikr ya muda mfupi — "Subhanallah," "Alhamdulillah," "La ilaha illa Allah" — inaweza kubadilisha hali ya moyo kwa njia ambayo wataalamu wa saikolojia wa kisasa wanaanza kuitambua.

Utafiti wa kisasa unaonyesha kwamba mwenendo wa kupumua kwa utaratibu, kurudia maneno, na kukaa katika hali ya sasa hivi (mindfulness) vinasaidia wasiwasi. Dhikr inafanya hila yote pamoja.

Muunganiko kama Tiba

Uislamu umetoa mfumo wa kijamii ambao umekuwa tiba ya wasiwasi kwa njia yake:

Sala tano za pamoja — zinaunganisha na watu na Mungu mara kwa mara.

Tarawih ya Ramadhani — sala za usiku za pamoja zinakusanya watu kwa mwezi.

Ziara na matunzo ya jirani — wajibu unaopunguza upweke.

Kutafuta Msaada ni Halali

Ujumbe muhimu zaidi kwa Muislamu wa enzi ya kisasa: Kutafuta msaada wa afya ya akili ni halali kabisa na unaendana na imani.

Mtume (s.a.w) alisema: "Tibu magonjwa, kwani Mungu hakuweka ugonjwa ila akaweka dawa." Dawa hii inajumuisha dawa za mwili — na wasomi wengi wa kisasa wanasema inajumuisha pia msaada wa afya ya akili.

Wasiwasi wakati mwingine una asili ya kibiolojia — kemikali za ubongo. Hilo si dhambi. Tiba si unyonge.

Maswali ya Kutafakari

• Tofauti kati ya "Amini tu na utapona" na "Imani inasaidia — lakini tafuta pia msaada unaohitajika" — ipi ni ya kweli zaidi?
• Tawakkul kama "fanya yote unayoweza, kisha acha matokeo kwa Mungu" — jinsi gani tofauti na jinsi watu wengi wanavyofikiria wasiwasi?
• Wasiwasi wa kisasa mara nyingi unahusiana na kutokuwa na uhakika wa kesho — jinsi gani imani ya qadar ya Mungu inaweza kubadilisha hilo?