Zakat na Haki ya Kijamii - Dini Inayobeba Uchumi
Zakat si sadaka ya hiari. Ni haki ya kisheria ya maskini katika mali ya matajiri, nguzo ya Uislamu inayounda mfumo wa kiuchumi wenye haki na usawa.
Katika mjadala wa kiuchumi wa leo, maswali ya usawa wa utajiri yanagusa moyo wa mfumo wetu wa ulimwengu. Uchumi wa soko, usambazaji wa mali, haki za wafanyakazi โ haya yote yanaulizwa tena na tena.
Uislamu umekuwa na jibu lake kwa miaka 1400. Inaitwa zakat.
Zakat si Sadaka ya Hiari
Makosa ya msingi ya kuelewa zakat ni kuifikiria kama sadaka ya hiari ya moyo mzuri. Sivyo. Zakat ni nguzo ya tatu ya Uislamu, ikiwa sawa na sala na saumu.
Ni wajibu. Ni haki ya kisheria. Qurani inasema mara nyingi: "Sala" na "Zakat" pamoja katika sentensi moja โ kuonyesha kwamba ibada ya kiroho na wajibu wa kijamii haziwezi kutenganishwa katika Uislamu.
Haki ya Maskini Katika Mali ya Matajiri
Qurani inasema: "Na katika mali yao kuna haki ya kuomba na asiyeomba." (Surah Adh-Dhariyat: 19)
"Haki" โ si zawadi. Si rehema. Ni haki inayomilikiwa na maskini katika mali ya mtajiri.
Hii inabadilisha jinsi unavyofikiri kuhusu uhusiano kati ya utajiri na umaskini. Si kwamba mtajiri ana hiari ya kusaidia. Ni kwamba katika mali yake kuna sehemu ambayo si yake โ ni ya wengine.
Mfumo wa Kiuchumi wa Kina
Zakat ni sehemu ya mfumo mkubwa wa kiuchumi wa Kiislamu ambao pia unajumuisha:
Riba iliyokatazwa โ faida ya mkopo inayokua bila kazi halisi inakatazwa kwa sababu inalazimisha maskini kuwa masikini zaidi.
Urithi unaosambazwa โ mali haiwezi kukaa mikononi mwa mtu mmoja vizazi vingi. Sheria ya urithi ya Kiislamu inasambaza mali kwa familia nzima.
Wakf โ mali inayowekwa kwa matumizi ya umma milele, kama shule, hospitali, na misikiti.
Hizi zote pamoja zinaunda mfumo unaopinga mkusanyiko wa mali mikononi mwa wachache.
Hekima ya Kutoa
Qurani inasema kitu cha ajabu kuhusu kutoa: "Mfano wa wale wanaotoa mali zao katika njia ya Allah ni kama mbegu moja inayoota masuke saba, katika kila suke kuna mbegu mia." (Surah Al-Baqarah: 261)
Hii si ahadi ya kifidhia tu. Ni hekima ya kiuchumi: uchumi unaofanya kazi pale ambapo pesa zinatembea, si pale zinaposimama.
Zakat inahakikisha kwamba pesa zinatembea โ kutoka kwa wale walio nazo hadi kwa wale wanaohitaji โ na hivyo uchumi wote unafaidika.
Utekelezaji wa Kisasa
Leo, zakat inaweza kutolewa kwa mfuko wa mkono au kupitia taasisi za kisasa za zakat zinazofanya kazi katika nchi nyingi. Teknolojia inafanya iwe rahisi kuhesabu na kutoa zakat kwa usahihi.
Jamii yoyote ambayo ingetekeleza mfumo kamili wa zakat kwa uaminifu na uwazi ingeweza kubadilisha hali ya kijamii ndani ya miaka michache.
Hiyo si ndoto ya kidini tu. Ni hesabu ya kiuchumi.
faq
Zakat inahesabiwaje na ni nani analipa?
Zakat ni asilimia 2.5 ya mali inayozidi kiwango maalum kinachoitwa nisab na imekuwepo kwa mwaka mzima. Mtu yeyote mwenye mali inayozidi nisab analipa zakat. Inatolewa kwa makundi maalum kama vile maskini, madeni, na wasafiri.
Tofauti kati ya zakat na sadaka ni nini?
Zakat ni wajibu wa kisheria wa kidini wenye kiwango maalum. Sadaka ni hiari, yoyote ya kiasi chochote, wakati wowote. Zakat inakusanywa kwa makundi maalum, sadaka inaweza kwenda popote. Zote mbili ni muhimu lakini tofauti kabisa.
Je, mfumo wa zakat unaweza kukabiliana na umaskini wa kisasa?
Wataalamu wa uchumi wamehesabu kwamba ikiwa zakat itatolewa kwa uaminifu na usimamizi mzuri katika nchi za Kiislamu, ingeweza kuondoa umaskini wa msingi. Tatizo si mfumo bali utekelezaji na usimamizi.