Annabi Idris: Neman Ilimi a Matsayin Ibada

Akwai ra'ayi da yawa cewa ilimi da imani suna tsayawa a ɓangarori daban-daban — cewa masanin kimiyya wanda ke tambaya da gwaji yana tafiya tafarkin daban daga wanda ke neman Allah. Kur'ani yana ƙalubalanci wannan ra'ayi ta hanyar labaran annabawa da yawa, kuma labarin Annabi Idris yana da matsayi na musamman a cikin wannan batun.

Idris a Kur'ani

Kur'ani ya ambaci Idris sau biyu — a Surah Maryam da Surah Al-Anbiya. A duka biyun, ana bayyana shi da ƙanƙan kalimomi amma masu nauyi:

"Kuma ka ambaci Idris a cikin littafi. Shi ya kasance mai gaskiya, annabi ne. Muka ɗaukake shi zuwa wuri mai girma." (19:56-57)

"Wuri mai girma" — Kur'ani yana barin wannan a buɗe, yana bari mu yi tunani. Ma'anoni da yawa sun kasance a cikin tafsirin: ɗaukakan matsayi ta ruhaniyya, matsayi a falakin sama, ko ɗaukakan arziki a gaban Allah.

Al'adar Ilimin Idris

Al'adar musulunci tana ba da hoton Idris mai ban sha'awa: ana ɗauka shi yana ɗaya daga cikin farkon mutane da suka rubuta, da suka yi nazarin taurari, da suka ƙware a sana'o'i daban-daban. Masana tarihi suna haɗa sunan Idris da Hermes Trismegistus na al'adar Girka-Masar — wanda ake ɗauka shi ne asalin ilimi da hikima.

Ko waɗannan haɗe-haɗen tarihi suna da daidaito ko ba su da shi, suna nuna wani abu mafi muhimmanci: al'adar musulunci ta zaɓar ta haɗa Idris da ilimi da bincike, ba da ƙin ilimi ba.

Ilimi da Ibada: Babu Adawa

Wannan haɗin yana nuna wani abin da Kur'ani ya fi ci da kansa: neman ilimi da neman Allah ba hanyoyi biyu mabambanta ba ne. Sun iya zama hanya ɗaya.

Aya ta farko da ta sauka daga Kur'ani ita ce: "Iqra'" — "Ka karanta." Ba "Ka yi salla" ba, ko "Ka yi azumi." Karantawa — neman ilimi.

Wannan ba haɗari ba ne. Shi ne bayani mai muhimmanci na yadda Kur'ani ke ganin alaƙar tsakanin imani da ilimi.

Curiosity Mai Tsarki

Masanan falsafa sun sha magana kan bambanci tsakanin curiosity da bege — curiosity tana neman ilimi don kanta, bege yana neman ilimi don amfani. Amma akwai nau'in curiosity na uku: wanda ke neman ilimi saboda yana jin zuciyarsa tana jawo shi zuwa ga wani abu mafi girma daga kansa.

Wannan shi ne yadda mutane da yawa suka bayyana abubuwan da suka samu a kimiyya: cewa zurfin bincike yana kai su ga jin wani abu — tsari, kyau, daidaito — wanda ya fi girma daga abin da canje-canje na yanayi kaɗai zai iya bayyana.

Masana kimiyya da yawa sun yi amanna cewa ba sa iya amfani da kalmomin "sa'a" ko "gudu" wajen bayyana daidaiton tsarin duniya — cewa abin yana nuna niyyar wani.

Ɗaukaka Ta Ruhaniyya

Kur'ani yana cewa Allah ya ɗaukaka Idris. Wannan ɗaukaka ba ta zo daga wani hali na musamman ba — ta zo daga siffar da aka bayyana sa da ita: gaskiya da tsarki.

Wannan yana nuna cewa ɗaukaka ta ruhaniyya ba siro ne da ake karɓa daga waje ba — yana tasowa daga ciki, daga halayyar mutum a rayuwarsa ta yau da kullum.

Mutum wanda ke neman gaskiya a kowane yanki — a kimiyya, a falsafa, a alaƙa da mutane — yana tafiya tafarkin Idris.

Tambaya

Labarin Idris yana gayyatar mu mu yi tunani: shin neman ilimi namu yana da zurfi? Ko muna neman ilimi kawai don amfani na wucin gadi?

Kuma idan za mu nemi ilimi da zuciya buɗaɗɗiya, menene za mu gano game da tsarin duniya, game da zuciyar ɗan adam, game da abin da yake a ɓayanin abin da muke iya gani da hannayen mu?