Neman Ilimi: Abin da Annabi Ya Ce game da Sani

"Neman ilimi wajibi ne ga kowane Musulmi."

Wannan gajeren magana, da aka danganta ga Annabi, ta kasance ɗaya daga cikin mahimman maganganu a tarihin wayewar kai ta Islama. Amma idan muka yi ta nazari sosai — ba a matsayin ƙa'ida kawai ba, amma a matsayin bayyanar tunanin duniya — tana ɗauke da wani abu mai zurfi wanda yake nufin abu fiye da kawai karatu ko haddace rubutu.

Ilimi a matsayin Halin Zama Mutum

A tunanin Kur'ani, ɗaya daga cikin farkon abubuwan da Allah ya amr da su ga mutum shi ne "Karatu da sunan Ubangijinka." Kalmar farko da ta sauko a cikin Wahayi ita ce iqra — karatu, sani, nazari. Wannan bai kasance abin ban mamaki ga tarihin addini ba. Mafi yawan addinai suna farawa da ɗabi'a ko ibadar rituals. Wahayin Muslunci ya fara da na hankali — umarni ya nemi karatun duniya.

Wannan ya ba ka tunanin abin da ilimi ke nufi a wannan al'ada: ba ƙarin abu na biye ba ne, amma bangare na ainihin zaman mutum.

Annabi ya kara wato haka: "Zo ga masana daga kabari zuwa lahadi." Ma'anar ita ce, neman ilimi ba wani lokaci ba ne da yake ƙarewa — yana tafiya tare da rayuwa har zuwa mutuwa.

Ilimi da Duhu: Bambanci da Ya Fi Siyasa

Daya daga cikin sunayen Allah a cikin Kur'ani shi ne Al-Alim — Mai Sani Duka. Wannan suna yana ɗauke da ra'ayi: ilimi a asalinsa yana zuwa daga Allah kuma yana komawa zuwa gare shi. Mutum wanda ke neman ilimi yana bin hanya — yana kusa da asalin gaskiya.

Hadisi yana nuna wannan ra'ayi ta wata hanya: "Duk wanda ya bi hanya don neman ilimi, Allah zai sa masa hanya ta Aljanna." Wannan ba lada ne kawai mai daɗi ba — yana ɗauke da ra'ayi cewa neman gaskiya da neman kyau suna tafiya tare. Ba za a iya raba su ba.

A cikin wayewar Muslunci ta zamanin tsakiyar, wannan ya haifar da abubuwa masu ban al'ajabi: masana falsafa sun yi nazari ba tare da tsoron addininsu ba. Likitoci sun gwadawa. Masana taurari sun auna. Duk sun ga ayyukansu a matsayin ibada — domin ilimi da bangaskiya ba adawar juna ba ne.

Inda Ilimi ke Ƙarewa

Amma koyarwar Annabi ba ta bar ilimi a matsayin abu mai manufa a kansa ba. Hadisi yana tambaya game da ilimi wanda ba ya anfani — kuma yana yi shi da tsoron gaske.

"Ya Allah, ina neman mafakar ka daga ilimi wanda ba ya amfani." Wannan addu'ar da aka danganta ga Annabi yana nuna hankali: ilimi ba kyakkyawa kadan ne ba. Ilimi wanda ba ya amfana — ko mafi muni, ilimi wanda ke cutar da mutane — yana da haɗari kamar jahilci.

Wannan ya ba mana tambaya mai mahimmanci a zamanin yau: Me nake yi da abin da nake sani? Shin ilimina yana kara alheri a duniya ko yana ƙara wahala?

Malami da Ɗalibi: Wata Alaƙa Ta Musamman

A koyarwar Annabi, alaƙar malami da ɗalibi tana da tsarki na musamman. An ce malaman sune magadan annabawa — ba ta jinin da aka gada ba, amma ta ilimi da ɗabi'a da aka gada. Wannan matsayi mai girma yana zuwa da nauyi: mai ilimi yana da alhaki ga abin da ya wuce na kanshi.

Wannan ra'ayi yana da ƙarfi sosai: masana sune masu kula da gado na zamantakewa. Sun ɗauki nauyin zartar da gaskiya zuwa gaba. Saboda haka, ɓarnatar ilimi — yin amfani da sani don mulki ko yaudara ko riba kawai — shine ɓarnatar da gado mai ƙima wanda ke na dukan jama'a.

Tambaya don Tunani

Ilimi da nake da shi a yanzu — abin da na fahimta game da duniya, mutane, ɗabi'a — ina yadda nake amfani da shi?

Kuma akwai wani abu da nake son fahimta wanda na kasa nema saboda rashin lokaci, ko tsoron abin da zan samu?

Annabi ya ce neman ilimi wajibi ne. Ba ya cewa sauƙi ne. Amma yana da ƙima — ba ga wanke kafar addini kawai ba, amma don zama cikakken ɗan adam.