Surah Al-Nisa: Adalci da Haƙƙin Ɗan Adam

Akwai tambaya da mutane da yawa suke yi: "Musulunci yana kare mata ko yana ƙuntata su?" Wannan tambaya mai muhimmanci ta cancanci amsa daga cikin mahallin lokaci da al'ada.

Surah Al-Nisa — suratul mata — an saukar da ita ne a karni na bakwai miladiyya, a wani lokaci da duniya gabaɗaya ta yi wa mata rashin adalci a hanyoyi da yawa. Kur'ani ya zo da tsari wanda ya kasance mai ɗaukar hankali musamman a wannan lokaci.

Farkon Sakon: Mutuncin Ɗan Adam

Surah tana farawa da tunatar da cewa dukkan 'yan Adam sun fito daga ruhu ɗaya — asali guda ɗaya. Wannan ba waka ba ce kawai. Shi ne tushe na falsafar adalci: idan muka fito daga asali ɗaya, to babu wanda ya fi wani da daraja ta halitta.

Daga wannan tushe, Surah tana ci gaba da magana kan haƙƙoƙi da nauyin da ke tattare da mu ga juna — musamman ga waɗanda suke da rauni ko na buƙata.

Marayu da Waɗanda Ba Su Da Kariya

Ɗaya daga cikin manyan jigogi na suratul shi ne kare marayu. A lokacin da aka saukar da Kur'ani, marayu sun kasance cikin haɗari na musamman — suna iya rasa dukiyarsu, haƙƙinsu, har ma da rayuwarsu ga waɗanda suke da ƙarfi.

Kur'ani yana gargaɗi da ƙarfi: "Ku mai da marayu dukiyarsu. Kuma kada ku musanya abin da muke da kyau da na su wanda ke da muni." (4:2)

Wannan yana nuna wani abu mai ban sha'awa: addini wanda ke kafa haƙƙoƙin tattalin arziki a matsayin wajibci na ɗan adam, ba na siyasa ko shari'ar ɗan adam kawai ba.

Haƙƙin Mata a Gado

A zamanin kafin Islama, mata a yawancin al'adun duniya ba su da haƙƙin gado. Kur'ani ya zo da canjin da ya daidaita wannan a aya ta 11-12: mata suna gado daga iyayensu, mazansu, da 'ya'yansu.

Wannan ba wai kasa da na maza ba. Shi ne tsari mai hikima wanda ke la'akari da nauyukan tattalin arzikin da aka sanya kan maza a wannan tsari. Matsala ta gaske ba ta girman ɗan gado ba ne — matsala ce ta tabbatar da cewa kowa yana karɓar rabon da ya dace da yanayin sa na zamantakewa.

Adalci a Aure

Surah Al-Nisa tana kafa ka'idoji na aure waɗanda, a lokacin da suka zo, sun kasance ci gaba mai yawa: yarda ta mace ya zama wajibi, diya ta kasance haƙƙi na mace, kuma an hana zalunci.

Aya ta 19 tana cewa maza ba za su riƙe mata da tilasti ba. Wannan aya tana zaɓar kalmomin da ke ba wa mace mutunci da nadar hali.

Adalci Mai Hadawa da Al'ummomi

Wataƙila mafi kyawun ayar adalci a dukan Kur'ani tana cikin wannan surah. Aya ta 135 tana cewa:

"Ku kasance masu tsayar da adalci sosai, shaidu ga Allah, ko da ya yi saɓanin kanku, ko iyayenku, ko 'yan uwanku."

Wannan yana nufin: adalci ya fi sha'awar kabilanci, ya fi sha'awar iyali, har ma ya fi sha'awar kai. Wannan ƙa'ida — da wuya ga mafi yawanmu mu cika ta — ita ce ƙa'idar da Kur'ani ke sa ta a matsayin daidaitaccen adalci.

Tambaya ta Zuciya

Mafi yawanmu mun ga rashin adalci a duniya — wani lokaci daga waɗanda suke da ƙarfi, wani lokaci daga tsarin da ba ya kare masu rauni. Kur'ani yana tambaya: wane irin duniya za mu gina?

Duniya da kowa ke tunanin kai ne kawai, ko duniya da ko da saɓanin sha'awarmu, muna tsayar da adalci?

Surah Al-Nisa ba ta magana ga mutane masu sauƙi kawai ba. Tana magana ga zuciya mai fafutuka — zuciya wanda ke son gaskiya amma ya san yadda wahala take tsayar da ita ga maslaha.