Surah An-Nisa — Haƙƙi da Adalci a Musulunci

Surah An-Nisa ya sauka a lokacin da mata a mafi yawan duniya ba su da haƙƙin gado, haƙƙin dukiya, ko haƙƙin zama shaida a kotu. Surar ta canza wannan ta hanyoyi mabambanta.

Haƙƙin Gado ga Mata

Daya daga cikin farkon koyarwar Surah An-Nisa shine haƙƙin gado na mata. A lokacin, a Arabiya da yawancin duniya, mata sun gaji kaɗan ko babu.

Kur'ani ya kafa tsari na gado wanda ya ba mata rabon gado — ko da yake yawanci ƙasa da namiji mai alaƙar da ke karɓar alhakin kula da iyali.

Wannan tsari yana da hankali a matsayin tsarin tattalin arzikin iyali: namiji ke da alhakin mata, saboda haka ya sami rabin fiye. Amma mata tana kiyaye dukiyarta gaba ɗaya — ba ta shiga cikin dukiya ta gida.

Mahr — Kyautar Aure

Surah An-Nisa tana koya cewa miji dole ne ya ba mata mahr — kyauta ta aure da ke dawama a hannun mata koyaushe. Ba a ba wa iyali, ba a ba wa miji ba, ba za a iya ɗauke shi ba a talakuwa.

Wannan yana nufin kowane mata da ke shiga aure na Musulunci tana da dukiyar kanta — amincin tattalin arzikin da ke wuce auren.

Wannan koyarwa ta ƙarni na 7 ta yi daidai da tunani na zamani game da independyancin mata.

"Mu'ashara Bil-Ma'ruf" — Mu'amala mai Kyau

Aya mai muhimmanci a An-Nisa tana koya wa miji: "Ku yi mu'amala da su cikin alheri." (Kur'ani 4:19)

Kalmar "Ma'ruf" yana nufin yadda al'umma ta yarda da ita a matsayin mai kyau — yana nufin kiyaye halin zamantakewa na karɓuwa.

Wannan ya nufin aure ba wai ikon namiji kawai ba — yana da wajibin kyautatawa.

Marayu da Masu Rauni

Surah An-Nisa yana fara da koyarwar kula da marayu — yana bayyana cewa cin dukiyar marayu yana da ƙarfi a hisabin Allah.

Wannan ya faru ne a lokacin da da yawa suka mutu a yaƙi, sun bar yara marayu. Sura ta kafa tsari na kula da marayu waɗanda ya wuce al'adar zamanin.

Adalci a Kotu

Ɗayan mafi mahimmancin ayoyi a An-Nisa yana game da adalci a kotu:

"Ya ku waɗanda suka yi imani, ku zama masu tsayawa kan adalci a matsayin shaidu ga Allah, ko kan kanku ko kan iyayenku da danginku, ko sun yi arziki ko talakawa, Allah ya fi cancanta da su biyun." (Kur'ani 4:135)

Wannan ya nuna wani abu da ke ban mamaki: ko shaida a kan kanka. Ko a kan mafi ƙaunar mutum a gare ka. Adalci ya wuce ƙaunar mutum.

Koyarwar Nisa a Tarihinta

Mafiya muhimmancin abin da ke taimakawa fahimtar Surah An-Nisa shine tarihinta. An aiko shi a lokacin da al'adun Arabiya — kamar al'adun duniya da yawa — sun yi wa mata azzalumi sosai.

Mata suna gaji kaɗan ko babu. Babu mahr na doka. Ikon miji yana kusan cikakke.

Sakin Surah An-Nisa a wannan yanayi ya nufin canjin ɗabi'a da doka wanda ya sami amfani sosai ga mata.

Tattaunawa ta Zamani

Masu bincike na zamani sun duba Surah An-Nisa da ra'ayi biyu: wasu sun nuna cewa, a matsayin ma'aunin tarihi, ta kai tsaye ta haɓaka yanayin mata na zamanin. Wasu suna tambaya shin yanayin zamani yana buƙatar fassarar sabbin.

Wannan tattaunawa yana ci gaba a tsakanin masana Musulunci. Amma abu ɗaya yana bayyana: ainihin ƙima na Surah An-Nisa — adalci, haƙƙi, kula da masu rauni — yana dawwama a kowace al'umma.