Sura Ar-Rahman — Shukrani na Uzuri wa Ulimwengu

Kuna sura moja katika Quran ambayo inasikika kama wimbo. Mdundo wake una uzuri wa ajabu, na swali lake moja linajichorakurudia mara 31: "Fabi-ayyi ala-i Rabbikuma tukadhdhibban?" — "Basi ni neema ipi ya Mola wenu mnayoikanusha?"

Hii ni Sura Ar-Rahman. Na kila wakati unaisoma, mdundo huo unakukumbusha kitu ambacho akili yetu inaelekea kusahau: ulimwengu huu una neema nyingi sana.

Mwanzo — Elimu na Binadamu

Sura inaanza kwa njia ya kushangaza:

"Ar-Rahman. Alimfundisha Quran. Akaumba binadamu. Akamfundisha kuzungumza."

Mambo manne haya yanaunganishwa: Allah, Quran, binadamu, lugha. Mpangilio ni wa kufikiria — elimu na lugha zinawekwa kabla hata ya kuzungumza kuhusu uumbaji wa kimwili. Hii inaonyesha kwamba uwezo wa kuelewa na kuwasiliana unaonekana kama neema ya kipekee sana.

Binadamu hapa si kiumbe cha bahati nasibu — ni kiumbe aliyepewa zana za kuelewa.

Ulimwengu Uliowekwa kwa Uwiano

"Na mbingu alizoinua na aliweka mizani. Ili msivuke mipaka katika mizani. Na simamisheni uzito kwa uadilifu wala msipunguze mizani."

Picha ya mbingu zilizoinuliwa si picha ya nguvu tu. Ni picha ya utaratibu. Ulimwengu una mizani — mifumo ya usawa wa kimwili, kiikolojia, kijamii. Sura hii inaunganisha usawa wa kimwili wa ulimwengu na usawa wa maadili wa binadamu kwa njia ya kuvutia.

Wakati sayansi ya kisasa inazungumza kuhusu mifumo ya ikolojia na usawa wa asili, inaelezea kitu ambacho Quran ilikuwa ikisema kwa lugha ya kisanaa: kila kitu kina mipaka yake ya usawa.

Matunda ya Ardhi

"Na ardhi aliiweka kwa ajili ya viumbe. Ndani yake kuna matunda na mitende yenye matunda, na nafaka zenye majani na mimea yenye harufu nzuri."

Orodha hii inaonekana rahisi, lakini ina kina. Inatambua kwamba ardhi si mali ya binadamu peke yake — imewekwa "kwa ajili ya viumbe" — viumbe vyote. Dhana hii ya kiikolojia ni ya kisasa sana.

Na baadaye sura inazungumza kuhusu bahari mbili zinazokutana lakini zisizoingiliana bila ruhusa — muundo wa mwili wa mabaharia ya kisasa unaojua kama "halocline" au mipaka ya bahari, iliyothibitishwa na sayansi.

Swali Linalojirudia

Kila sehemu ya sura inaishia na swali lile lile. Baada ya kuzungumza kuhusu jua na mwezi, swali. Baada ya kuzungumza kuhusu maua na matunda, swali. Baada ya kuzungumza kuhusu bahari, swali. Baada ya kuzungumza kuhusu hatima ya binadamu, swali.

Muundo huu si wa kukushtusha au kukusuta. Ni mwito wa kuangalia tena kile ulichopita bila kukiona.

Ni kama mtu akikupeleka kwenye bustani nzuri na kukuuliza: "Unaona hii? Na hii? Na hii?" Si kwa sababu anataka jibu lako — bali kwa sababu anataka macho yako yafunguke.

Uzuri wa Sura Hii

Sura Ar-Rahman inafanana na mashairi ya asili — yale yanayozungumza kuhusu mwanga wa jua, ladha ya matunda, harufu ya maua, uzuri wa usiku. Lakini inaongeza tabaka moja zaidi: kushukuru.

Shukrani katika Uislamu si tendo la kijamii tu — "asante" unaosemwa kwa adabu. Ni mtazamo wa ulimwengu. Ni kutambua kwamba uhai wenyewe, hewa unayopumua, akili unayofikiri nayo, mwili unaokusimamisha — vyote ni zawadi ambayo hukujipa mwenyewe.

Mtu anayeishi na mtazamo huu huwa na utulivu wa aina fulani ndani yake. Hana amani ya kutokuwa na matatizo — bali ana msingi wa shukrani unaomfanya aweze kukabiliana na matatizo bila kupoteza mwelekeo.

Swali Kwa Msomaji

Ni neema ngapi zinazozunguka maisha yako sasa hivi ambazo hukuzifikiri leo? Pumzi yako ya kwanza asubuhi. Mwanga unaoingia dirishani. Chakula ulichokula. Mazungumzo uliyoyafanya na mtu uliyempenda.

Sura Ar-Rahman haikusudii kukufanya uhisi vibaya kwa kile usichokuwa nacho. Inakualika uangalie upya kile ulichonacho tayari.