Tatizo la Maumivu na Uislamu — Kwa Nini Mateso Yatokea?

Kuna swali moja ambalo linatufikia wote — si kama tatizo la kiakademia, bali kama maumivu halisi ya moyo:

"Kama Allah ni mwenye huruma na nguvu, kwa nini mtoto anaumwa? Kwa nini watu wema wanaumia? Kwa nini udhalimu unafanikiwa?"

Hili si swali la kukimbia. Ni swali la kulikaa nalo kwa uaminifu.

Tatizo na Nguvu Yake

Wanafilsafa wanaiita "tatizo la uovu" — kwa Kiingereza Problem of Evil. Hoja inasema: Allah mzuri asingetaka maumivu. Allah mwenye nguvu angeweza kuyazuia. Kwa hivyo, ama Allah si mzuri, au si mwenye nguvu, au hayupo.

Hii ni hoja yenye nguvu ya kimantiki. Na imani ya kweli haizuii kuitangaza nguvu yake — bali inaitafutia majibu ya kweli.

Tofauti ya Aina za Uovu

Wasomi wa dini wanagawanya tatizo hili katika sehemu mbili:

Uovu wa kibinadamu (Moral Evil) — Vita, udhalimu, udanganyifu, unyanyasaji. Hii inafanywa na binadamu dhidi ya binadamu.

Uovu wa kiasili (Natural Evil) — Matetemeko ya ardhi, mafuriko, magonjwa ya asili, kifo cha mapema.

Kwa uovu wa kwanza, jibu la Kiislamu ni wazi: Allah alimpa binadamu hiari ya kuchagua. Upendo wa kweli haulazimu. Allah angeweza kuumba viumbe vya kutii kamili — lakini havingekuwa na upendo. Kwa hivyo hiari ni ya lazima kwa upendo — na hiari inafungua uwezekano wa mabaya pia.

Kwa uovu wa pili, jibu ni ngumu zaidi.

Mtazamo wa Mtihani

Quran inasema waziwazi: "Kwa hakika tutakujaribu kwa kitu cha hofu na njaa na upungufu wa mali na roho na matunda — na wabashirie wenye subira." (Al-Baqarah 2:155)

Maisha ni mtihani. Si mtihani wa kukufanya ushindwe — bali wa kukufanya ukue. Kama misuli inayokua kupitia mzigo, roho inakua kupitia maumivu ikiwa yanakabiliwa kwa hekima.

Lakini jibu hili mara nyingi linaonekana baridi kwa mtu anayeomboleza. "Maisha ni mtihani" haisaidii mtu aliyepoteza mtoto wake. Uislamu unakubali hili — na hauzuii maumivu ya kweli.

Subira si Ukimya

Quran inazungumza kuhusu sabr — subira — lakini si subira ya kutokuwa na hisia. Nabii Yaqub alipopoteza Yusuf, Quran inasema alilia kiasi kwamba macho yake yalipoteza uoni. Nabii Muhammad (s.a.w.) alilia wakati mtoto wake Ibrahim alipokufa.

Subira ya Kiislamu ni kuendelea kushikamana na imani hata ukiwa katika maumivu makubwa. Si kukimbia maumivu — bali kukaa nayo bila kupoteza mwelekeo.

Kuna tofauti kati ya "Siombolezi kwa sababu ni Mwislamu mzuri" na "Nalia — na bado ninaamini." Ya pili ndiyo ya kweli zaidi.

Mtazamo wa Muda Mfupi na Mrefu

Moja ya hoja za kina za Kiislamu ni hii: hatuwezi kuona picha kamili kutoka mahali tunaposimama.

Fikiria mtu anayeangaliwa na daktari anayepiga sindano. Mtoto mdogo analia — anaona tu maumivu ya sasa, si thamani ya chanjo. Daktari anaona zaidi.

Hii si kulinganisha Allah na daktari — bali kuonyesha kwamba maumivu ya sasa haisemi kila kitu kuhusu picha kamili.

Quran inazungumza kuhusu ulimwengu wa baadaye kwa mara nyingi — si kwa sababu dunia hii haina maana, bali kwa sababu mtazamo wa mtu unaopanuka hadi hapo unabadilisha jinsi anavyoona mateso ya sasa.

Paulo wa Mtarso — si Mwislamu, lakini mwenye hekima — aliandika: "Mateso ya sasa yanastahili kutolewa sawa na utukufu utakaofunuliwa." Uislamu una ujumbe unaofanana.

Haki ya Kuhoji

Jambo moja la kipekee la Uislamu ni hili: kuhoji kunakubaliwa. Manabii wenyewe walihoji.

Musa aliuliza: "Kwa nini Firaun anaruhusiwa?" Ibrahim alihoji jinsi watu wake walivyoangamizwa. Ayubi aliomboleza bila kuacha imani yake.

Katika mazungumzo haya, Allah hakatazi maswali. Anajibu — wakati mwingine kwa ukimya, wakati mwingine kwa maelezo, wakati mwingine kwa kubadilisha hali.

Imani inayokimbia maswali magumu ni dhaifu. Imani inayokaa na maswali na bado inashikilia — hiyo ndiyo imani ya kweli.

Hitimisho — Kuishi na Tatizo

Tatizo la maumivu halipotei kwa majibu ya kiakademia. Mtu anayeomboleza anahitaji zaidi ya hoja — anahitaji urafiki, upendo, na mwanga wa tumaini.

Uislamu unatoa sehemu hizi zote: hoja za kimantiki kwa wanaouliza kiakili, na pia urafiki wa kina kwa wanaohisi maumivu. "Hakika Allah yuko pamoja na wenye subira." — si mbali, si baridi, si mnunuzi wa hoja — bali karibu.

Na hiyo, kwa mtu anayeomboleza, wakati mwingine ndiyo jibu la kweli zaidi.